Operatorlar va konteynerlar

Nimalarni örganasiz
__add__va__mul__obyektlarga arifmetikani qanday beradi va ular nega yangi obyekt qaytaradi- Nega qöllab-quvvatlanmaydigan turlar
NotImplementedoladi va__rmul__3 * priceni qanday işlatadi __len__,__getitem__,__contains__va__iter__obyektni qanday qilib kolleksiya kabi işlaydigan qiladi__bool__(yoki__len__) obyektning rostligini qanday hal qiladi- Qaçon operator yordam beradi va qaçon nomli metod tuşunarliroq
Nega bu muhim
Obyektlarni ifodalaş va taqqoslaş darsida klasslaringiz çop etiş va taqqoslaşni örgandi. Xuddi şu ğoya davom etadi: + __add__ ni, len() __len__ ni, for esa __iter__ ni çaqiradi. Şunday qilib Money obyektlarini + bilan qöşiş mumkin, Playlist esa xuddi röyxat kabi len(), in, indekslaş va for bilan işlaydi.
Arifmetika: __add__, __mul__ va __rmul__
+ __add__ ni, - __sub__ ni, * esa __mul__ ni çaqiradi. Ular yangi obyekt qaytarişi va ikkala operandni özgarişsiz qoldirişi kerak - xuddi 3 + 4 3 ni özgartirmagani kabi.
class Money:
def __init__(self, amount, currency="som"):
self.amount = amount
self.currency = currency
def __repr__(self):
return f"Money({self.amount!r}, {self.currency!r})"
def __add__(self, other):
if not isinstance(other, Money):
return NotImplemented
if other.currency != self.currency:
raise ValueError(f"{self.currency} va {other.currency} ni qöşib bölmaydi")
return Money(self.amount + other.amount, self.currency)
def __mul__(self, factor):
if not isinstance(factor, int):
return NotImplemented
return Money(self.amount * factor, self.currency)
def __rmul__(self, factor):
return self.__mul__(factor) # price * 3 dan taşqari 3 * price ni ham işlatadi
tea = Money(15000)
samsa = Money(8000)
print(tea * 2 + 3 * samsa)
print(tea) # özgarmagan
print(sum([tea, samsa], Money(0)))
for bad in [Money(10, "usd"), 500]:
try:
tea + bad
except (ValueError, TypeError) as error:
print(type(error).__name__, error)Money(54000, 'som')
Money(15000, 'som')
Money(23000, 'som')
ValueError som va usd ni qöşib bölmaydi
TypeError unsupported operand type(s) for +: 'Money' and 'int'3 * samsaavvalint.__mul__(3, samsa)ni sinab köradi, uNotImplementedqaytaradi, şunda Python aks (reflected) metodsamsa.__rmul__(3)ni sinaydi. (__radd__va boşqalari ham şunday işlaydi.)500kabi qöllab-quvvatlanmaydigan tur uçun__add__NotImplementedqaytaradi. Python ikkinçi operandga imkon beradi, keyin aniqTypeErrorçaqiradi. Valyutalarni aralaştiriş - töğri tur, lekin notöğri qiymat, şuning uçun__add__öziValueErrorçaqiradi.sum()0dan boşlaydi,0 + teaesa aniqlanmagan, şuning uçun boşlanğiç qiymat sifatidaMoney(0)uzating.
Konteynerlar: __len__, __getitem__, __contains__, __iter__
Kolleksiya saqlaydigan klass röyxat kabi işlaşi mumkin:
| Sintaksis | Metod |
|---|---|
len(obj) | __len__(self) |
obj[i] | __getitem__(self, i) |
x in obj | __contains__(self, x) |
for x in obj | __iter__(self) |
class Playlist:
def __init__(self, songs=None):
self._songs = [] if songs is None else list(songs)
def add(self, song):
self._songs.append(song)
def __len__(self):
return len(self._songs)
def __getitem__(self, index):
return self._songs[index] # manfiy indeks va kesimlarni röyxat özi hal qiladi
def __contains__(self, song):
return song in self._songs
def __iter__(self):
return iter(self._songs) # röyxatning öz iteratorini beramiz
mix = Playlist(["Samarqand tunlari", "Çöl şamoli", "Ipak yöli"])
mix.add("Toşkent yomğiri")
print(len(mix), mix[0], "|", mix[-1], mix[1:3])
print("Ipak yöli" in mix, "Nomaʼlum qöşiq" in mix)
for number, song in enumerate(mix, start=1):
print(f"{number}. {song}")4 Samarqand tunlari | Toşkent yomğiri ['Çöl şamoli', 'Ipak yöli']
True False
1. Samarqand tunlari
2. Çöl şamoli
3. Ipak yöli
4. Toşkent yomğiri__iter__ iterator qaytarişi şart - for undan elementlarni bittalab oladi; iter(self._songs) röyxatning öz iteratorini "qarzga" oladi. Şundan keyin sikl bilan işlaydigan hamma narsa işlaydi: for, enumerate(), sorted(), list() (Iteratorlar va generatorlar darsi çuqurroq tuşuntiradi). __contains__ bölmasa ham in sikl orqali işlayveradi; uni tezroq yoki boşqaça tekşira olsangiz yozing.
__bool__: rostlik
if obj: __bool__ ni, u bölmasa __len__ ni çaqiradi (nol - yolğon). Ikkalasi ham bölmasa, har qanday obyekt rost. Şuning uçun yuqoridagi böş Playlist allaqaçon yolğon. __bool__ rostlikni töğridan-töğri belgilaydi:
class BankAccount:
def __init__(self, balance):
self.balance = balance
def __bool__(self):
return self.balance > 0
print(bool(BankAccount(0)), bool(BankAccount(125000)))False True__bool__ ni faqat "rost" ning bitta ravşan maʼnosi bölgandagina işlating; köpinça if account.balance > 0: tuşunarliroq.
Maxsus metodlarni haddan taşqari işlatmang
Operatorni faqat maʼnosi ravşan bölgandagina işlating:
| Mos keladi | Mos kelmaydi |
|---|---|
money1 + money2: summalarni qöşiş | talabani kursga yoziş uçun student + course: student.enroll(course) işlating |
vector * 2: masştablaş | cart * 2: nusxalaşmi? kupon qöllaşmi? Noaniq |
cart.apply_coupon("NAVRUZ10") kabi nomli metod heç kim taxmin qila olmaydigan "ayyor" operatordan yaxşiroq. Asosan __init__, __repr__ va __eq__ kerak bölganda esa Dataclasslar darsi @dataclass ularni siz uçun qanday yozişini körsatadi.
Özingiz sinab köring
Money ga __sub__ metodini qöşing va sinab köring.
Köp uçraydigan xatolar
1. NotImplemented örniga False qaytariş
class Money:
def __init__(self, amount):
self.amount = amount
def __add__(self, other):
if not isinstance(other, Money):
return False # Yomon: qöşiş natija bergandek körsatadi
return Money(self.amount + other.amount)
print(Money(100) + 50)FalseXato yaşirinadi: Money(100) + 50 "işlaydi". Tuzatiş: return NotImplemented, şunda Python TypeError: unsupported operand type(s) for +: 'Money' and 'int' çaqiradi.
2. Arifmetik metodda self ni özgartiriş
class Point:
def __init__(self, x, y):
self.x = x
self.y = y
def __add__(self, other):
self.x += other.x # Yomon: çap operandni özgartiradi
self.y += other.y
return self
start = Point(0, 0)
end = start + Point(1, 1)
print(start.x, start.y, end is start) # start hali ham (0, 0) bölişi kerak edi1 1 Truea + b heç qaçon a ni özgartirmasligi kerak. Tuzatiş: return Point(self.x + other.x, self.y + other.y).
3. Röyxat qaytaradigan __iter__
class Playlist:
def __init__(self, songs):
self._songs = list(songs)
def __iter__(self):
return self._songs # röyxat, iterator emas
for song in Playlist(["Lazgi"]):
print(song)TypeError: iter() returned non-iterator of type 'list'Röyxat takrorlanuvçi obyekt (iterable), lekin iterator emas. Tuzatiş: return iter(self._songs).
Maşqlar
1. Ballarni qöşiş
__repr__ (Points(15)) va yangi Points qaytaradigan yoki boşqa turlar uçun NotImplemented beradigan __add__ ga ega Points(value) klassini yozing. Points(10) + Points(5) ni va özgarmagan Points(10) ni bir qatorda çop eting, keyin Points(10) + 5 ni sinab köring va xabar bilan Xato: deb çop eting.
Yeçim
class Points:
def __init__(self, value):
self.value = value
def __repr__(self):
return f"Points({self.value})"
def __add__(self, other):
if not isinstance(other, Points):
return NotImplemented
return Points(self.value + other.value)
day1 = Points(10)
total = day1 + Points(5)
print(total, day1)
try:
day1 + 5
except TypeError as error:
print("Xato:", error)Points(15) Points(10)
Xato: unsupported operand type(s) for +: 'Points' and 'int'2. Kitob javoni
__len__, __getitem__ va katta-kiçik harfni farqlamaydigan __contains__ ga ega Bookshelf(titles) klassini yozing. ["Ötkan kunlar", "Python asoslari", "Navoiy ğazallari"] uçun uzunlikni hamda birinçi va oxirgi nomni, keyin "python asoslari" in shelf va "Dunyo atlasi" in shelf ni, keyin esa javonning va Bookshelf([]) ning bool() ini çop eting.
Yeçim
class Bookshelf:
def __init__(self, titles):
self._titles = list(titles)
def __len__(self):
return len(self._titles)
def __getitem__(self, index):
return self._titles[index]
def __contains__(self, title):
return title.lower() in [t.lower() for t in self._titles]
shelf = Bookshelf(["Ötkan kunlar", "Python asoslari", "Navoiy ğazallari"])
print(len(shelf), shelf[0], shelf[-1])
print("python asoslari" in shelf, "Dunyo atlasi" in shelf)
print(bool(shelf), bool(Bookshelf([])))3 Ötkan kunlar Navoiy ğazallari
True False
True False__bool__ yöq, şuning uçun bool() __len__ dan foydalanadi.
3. Qöşiladigan masofalar
__repr__ (Distance(578)), d1 + d2, d * 2 va 2 * d, hamda 0 + d ni d deb qabul qiladigan __radd__ ga ega Distance(km) klassini yozing - şunda sum() ga boşlanğiç qiymat kerak bölmaydi. 308, 270 va 450 km lik bölaklar uçun yiğindini Jami: bilan, 2 * total ni esa Boriş-keliş: bilan çop eting.
Yeçim
class Distance:
def __init__(self, km):
self.km = km
def __repr__(self):
return f"Distance({self.km!r})"
def __add__(self, other):
if not isinstance(other, Distance):
return NotImplemented
return Distance(self.km + other.km)
def __radd__(self, other):
if other == 0: # sum() 0 dan boşlaydi
return self
return NotImplemented
def __mul__(self, factor):
if not isinstance(factor, (int, float)):
return NotImplemented
return Distance(self.km * factor)
__rmul__ = __mul__ # xuddi şu funksiya 2 * d uçun ham işlaydi
legs = [Distance(308), Distance(270), Distance(450)]
total = sum(legs)
print("Jami:", total)
print("Boriş-keliş:", 2 * total)Jami: Distance(1028)
Boriş-keliş: Distance(2056)__rmul__ = __mul__ xuddi şu funksiyani ikkinçi nom bilan qayta işlatadi.
4. Klass loyihalang: xarid savati
Quyidagi tavsif asosida Cart klassini loyihalang:
add(name, price, quantity=1)mahsulot qöşadi (xuddi şu nom yana qöşilsa, uning miqdori oşadi).len(cart)- jami dona,cart["Tea"]- mahsulot miqdori (yöq bölsa 0),inmahsulot borligini tekşiradi, sikl nomlarni qöşilgan tartibda beradi, böş savat yolğon,total()esa narxni qaytaradi.
U quyidagi kod bilan işlaşi va aynan şu natijani çop etişi kerak:
cart = Cart()
print(bool(cart))
cart.add("Tea", 15000, 2)
cart.add("Samsa", 8000, 3)
cart.add("Tea", 15000)
print(len(cart), cart["Tea"], cart["Juice"])
print("Samsa" in cart, "Juice" in cart)
print(list(cart), cart.total())False
6 3 0
True False
['Tea', 'Samsa'] 69000Yeçim
class Cart:
def __init__(self):
self._lines = {} # nom -> [narx, miqdor]
def add(self, name, price, quantity=1):
if name in self._lines:
self._lines[name][1] += quantity
else:
self._lines[name] = [price, quantity]
def total(self):
return sum(price * qty for price, qty in self._lines.values())
def __len__(self):
return sum(qty for _, qty in self._lines.values())
def __getitem__(self, name):
if name in self._lines:
return self._lines[name][1]
return 0
def __contains__(self, name):
return name in self._lines
def __iter__(self):
return iter(self._lines)
cart = Cart()
print(bool(cart))
cart.add("Tea", 15000, 2)
cart.add("Samsa", 8000, 3)
cart.add("Tea", 15000)
print(len(cart), cart["Tea"], cart["Juice"])
print("Samsa" in cart, "Juice" in cart)
print(list(cart), cart.total())__bool__ bölmagani uçun böş savatni __len__ yolğon qiladi.
5. Ombor zaxirasini birlaştiriş
Mahsulot sonlari luğatini örab oladigan Inventory(counts=None) klassini yozing: __repr__ (Inventory({'tea': 50})), ikkala sonni qöşib yangi ombor qaytaradigan + (asl obyektlar özgarmaydi), inv["tea"] (nomaʼlum mahsulot uçun 0), jami dona sifatida len() va mahsulot nomlarini alifbo tartibida aylanib çiqiş.
Toşkent ({"tea": 40, "samsa": 25}) va Samarqand ({"tea": 10, "bread": 30}) ni birlaştirib natijani çop eting. Keyin uning uzunligini "tea" va "juice" sonlari bilan, keyin esa uning list() ini Toşkentning "bread" soni bilan va nihoyat Inventory() uçun "Zaxira bor" yoki "Böş" ni çop eting.
Yeçim
class Inventory:
def __init__(self, counts=None):
self._counts = dict(counts or {})
def __repr__(self):
return f"Inventory({self._counts!r})"
def __add__(self, other):
if not isinstance(other, Inventory):
return NotImplemented
merged = dict(self._counts)
for item, count in other._counts.items():
merged[item] = merged.get(item, 0) + count
return Inventory(merged)
def __getitem__(self, item):
return self._counts.get(item, 0)
def __len__(self):
return sum(self._counts.values())
def __iter__(self):
return iter(sorted(self._counts))
tashkent = Inventory({"tea": 40, "samsa": 25})
samarkand = Inventory({"tea": 10, "bread": 30})
total = tashkent + samarkand
print(total)
print(len(total), total["tea"], total["juice"])
print(list(total), tashkent["bread"])
print("Zaxira bor" if Inventory() else "Böş")Inventory({'tea': 50, 'samsa': 25, 'bread': 30})
105 50 0
['bread', 'samsa', 'tea'] 0
Böş__add__ birlaştirişdan oldin self._counts ni nusxalaydi, şuning uçun tashkent da non paydo bölmaydi, if Inventory(): esa __len__ ga tayanadi.
Xulosa
+,-va*__add__,__sub__va__mul__ni çaqiradi, ular esa yangi obyekt qaytaradi.- Qöllab-quvvatlanmaydigan turlar uçun
NotImplementedqaytaring; Python keyin__rmul__kabi aks metodlarni sinaydi yokiTypeErrorçaqiradi. __len__,__getitem__,__contains__va__iter__(odatdareturn iter(self._items)) klassni konteyner kabi işlaydigan qiladi.if obj:__bool__dan, u bölmasa__len__dan foydalanadi.- Operatorlarni faqat maʼnosi ravşan bölgandagina işlating. Aks holda yaxşi nomlangan metod tuşunarliroq.