match operatori

Nimalarni örganasiz
matchvacasevariantlar orasidan qanday tanlaydi va qaçon oddiyif/elifyaxşiroq|yordamida bitta case da bir neça qiymatni moslaş_bilan "qolgan hamma narsa" ni boşqariş- Qiymat qismlarini özgaruvçilarga uşlab oliş
- Guard lar yordamida andozaga qöşimça şart qöşiş
Nega bu muhim
Köp dasturlar bitta qiymatni imkoniyatlar röyxati bilan soliştiradi: menyu tanlovi, buyruq, hafta kuni, HTTP holat kodi. Buni uzun if/elif zanjiri bilan qiliş mumkin, lekin Python 3.10 da qöşilgan match köpinça tuşunarliroq. U qiymatlarning içiga ham qaray oladi, if buyruqlari esa buni bunçalik qulay qila olmaydi.
Versiya haqida eslatma
match uçun Python 3.10 yoki yangiroq kerak. Eskiroq versiyalarda bu SyntaxError beradi.
Birinçi misol
command = "stop"
match command:
case "start":
print("Dvigatel işga tuşirilmoqda...")
case "stop":
print("Töxtatildi.")
case "pause":
print("Pauza.")
case _:
print(f"Notaniş buyruq: {command}")Töxtatildi.Qanday işlaydi:
- Python
matchdan keyingi qiymatni hisoblaydi (bu yerdacommand). - Har bir
caseni yuqoridan pastga sinab köradi. - Mos kelgan birinçi andozaning blokini bajaradi va qolganlarini ötkazib yuboradi.
case _:istalgan narsaga mos keladi, şuning uçun uelsekabi "aks holda" tarmoği.
Xuddi şu mantiq if/elif bilan:
command = "stop"
if command == "start":
print("Dvigatel işga tuşirilmoqda...")
elif command == "stop":
print("Töxtatildi.")
elif command == "pause":
print("Pauza.")
else:
print(f"Notaniş buyruq: {command}")Oddiy qiymat tekşiruvlari uçun ikkalasi ham birdek yaxşi. match har bir qatorda command == ni takrorlamaslik imkonini beradi.
_ yöq - zaxira tarmoq ham yöq
Heç qaysi case mos kelmasa va case _: bölmasa, heç narsa sodir bölmaydi: xato ham, natija ham yöq. Kutilmagan qiymat kelişi mumkin bölsa, doim case _: qöşing.
Bitta case da bir neça qiymat: |
Andoza içida | "yoki" degan maʼnoni bildiradi:
day = "yakşanba"
match day:
case "şanba" | "yakşanba":
print("Dam oliş kuni!")
case "duşanba" | "seşanba" | "çorşanba" | "payşanba" | "juma":
print("Iş kuni.")
case _:
print("Bunday kun yöq.")Dam oliş kuni!Sonlar bilan ham işlaydi:
status = 404
match status:
case 200 | 201:
print("Muvaffaqiyatli")
case 301 | 302:
print("Qayta yönaltiriş")
case 404:
print("Topilmadi")
case 500:
print("Server xatosi")
case _:
print(f"Boşqa holat: {status}")TopilmadiQiymatni uşlab oliş
Andozadagi oddiy nom özgaruvçi bilan soliştirmaydi. U qiymatni şu nomga uşlab oladi. Bu oxirgi case da foydali:
choice = "7"
match choice:
case "1":
print("Yangi öyin")
case "2":
print("Öyinni yuklaş")
case other:
print(f"'{other}' menyuda yöq")'7' menyuda yöqcase other: xuddi _ kabi istalgan narsaga mos keladi, lekin qiymatni other ga ham saqlaydi. Qiymat kerak bölmasa, _ ni işlating.
Guard: if bilan qöşimça şartlar
Andozadan keyin if şart qöşing. Case faqat andoza mos kelsa va şart rost bölsa mos keladi:
temperature = -4
match temperature:
case 0:
print("Aynan muzlaş nuqtasi")
case t if t < 0:
print(f"{t}°C: noldan past, muzdan ehtiyot böling")
case t if t > 35:
print(f"{t}°C: juda issiq")
case t:
print(f"{t}°C: odatiy")-4°C: noldan past, muzdan ehtiyot bölingBunday oraliq tekşiruvlari köpinça if/elif bilan ham xuddi şunday tuşunarli. Guard lar quyidagi andozalar bilan birga işlatilganda özini körsatadi.
Bir neça sözli buyruqlarni moslaş
match qiymatlar ketma-ketligining içiga qaray oladi. Keng tarqalgan qöllaniş - .split() yordamida sözlarga bölingan matnli buyruq (buni Satr metodlari va kesimlar darsida körgansiz):
line = "bor şimolga"
match line.split():
case ["bor", direction]:
print(f"Siz {direction} yurdingiz.")
case ["ol", item]:
print(f"Siz oldingiz: {item}.")
case ["qara"]:
print("Siz qoronği örmonni köryapsiz.")
case ["çiqiş" | "quit"]:
print("Xayr!")
case _:
print("Tuşunmadim.")Siz şimolga yurdingiz.["bor", direction]birinçisi"bor"bölgan aynan ikki sözli röyxatga mos keladi va ikkinçi söznidirectionga uşlab oladi.["qara"]aynan bitta söz -"qara"ga mos keladi.["çiqiş" | "quit"]"çiqiş"yoki"quit"bölgan bitta sözga mos keladi.
line ni "ol çiroq", "qara", "bor" yoki "raqs tuş" ga özgartirib köring. Yolğiz "bor" ["bor", direction] ga mos kelmaydi, çunki ikki söz talab qilinadi.
Oddiy if buyruqlari bilan bu misol uçun uzunlik va mazmunni bir neça marta tekşiriş kerak bölardi. match da bu darsda körsatilganidan köra köproq andozalar bor, jumladan luğatlar va obyektlar uçun andozalar (Qöşimça manbalar bölimidagi PEP 636 ga qarang). Kvadrat qavslar bilan Röyxatlar darsida yaqindan tanişasiz, Color.RED kabi nomlarni esa Enum turlari darsida moslaysiz.
match mi yoki if mi?
| Vaziyat | Yaxşiroq tanlov |
|---|---|
| Bitta qiymat bir neça qatʼiy variant bilan soliştiriladi (menyu, buyruq, kod) | match |
| Tuzilmali qiymatlar, masalan bölingan buyruqlar | match |
Oraliqlar va taqqoslaşlar (score >= 90) | if/elif |
| Turli özgaruvçilar qatnaşgan şartlar | if/elif |
| Faqat bir yoki ikki variant | if/else |
match if ning örnini bosmaydi. Bu baʼzi tanlovlarni öqişni osonlaştiradigan yana bir vosita.
Özingiz sinab köring
Dasturni işga tuşiring va u söraganda bor şarqqa, ol kalit, qara yoki sakra kabi buyruq yozing. Keyin taşla <narsa> kabi yangi buyruq qöşing. case []: andozasi böş qatorga mos keladi: "".split() da umuman söz yöq.
Köp uçraydigan xatolar
1. Nom özgaruvçi bilan soliştiriladi deb kutiş
expected = "ha"
answer = "yöq"
match answer:
case expected: # uşlab oladi! özgaruvçi bilan soliştirmaydi
print("Mos keldi")
case _:
print("Mos kelmadi")SyntaxError: name capture 'expected' makes remaining patterns unreachableYolğiz nom istalgan qiymatni uşlab oladi. Bu yerda Python keyingi case heç qaçon bajarilmasligini sezadi va kodni işga tuşirişdan boş tortadi.
Yolğiz nom oxirgi case bölsa, umuman xato bölmaydi - bu esa yanada yomon:
expected = "ha"
answer = "yöq"
match answer:
case "balki":
print("Aniq emas")
case expected: # hamma narsaga mos keladi va expected ni qayta yozadi
print("Mos keldi", expected)
print(expected)Mos keldi yöq
yöqCase "yöq" ga mos keldi va expected endi "ha" örniga "yöq" ni saqlaydi. Tuzatiş: töğridan-töğri qiymat bilan soliştiring (case "ha":) yoki if answer == expected: dan foydalaning. case Color.RED: kabi nuqtali nom boşqaça: u uşlab olinmaydi, qiymat sifatida soliştiriladi. Buni Enum turlari darsida işlatasiz.
2. _ ni birinçi qöyiş
answer = "h"
match answer:
case _:
print("Istalgan narsa")
case "h":
print("Ha")SyntaxError: wildcard makes remaining patterns unreachablecase _: hamma narsaga mos keladi, şuning uçun undan keyingi har qanday case heç qaçon bajarila olmaydi. _ ni oxirida saqlang.
3. | örniga or işlatiş
answer = "h"
match answer:
case "h" or "ha":
print("Ha") case "h" or "ha":
^^
SyntaxError: invalid syntaxAndoza içida or ga ruxsat yöq. Tuzatiş: case "h" | "ha":.
Maşqlar
1. Kun turi
Kun raqami day berilgan (1 = duşanba … 7 = yakşanba). match yordamida Iş kuni, Dam oliş kuni yoki Notöğri kun deb çop eting.
Yeçim
day = 6
match day:
case 1 | 2 | 3 | 4 | 5:
print("Iş kuni")
case 6 | 7:
print("Dam oliş kuni")
case _:
print("Notöğri kun")2. Svetofor
light berilgan ("qizil", "sariq" yoki "yaşil", istalgan harf registrida). Töxtang, Tayyorlaning yoki Yuring deb çop eting. Boşqa har qanday qiymat uçun Nosoz svetofor: <qiymat> deb çop eting - qiymat aynan berilganidek bölsin.
Yeçim
light = "Yaşil"
match light.lower():
case "qizil":
print("Töxtang")
case "sariq":
print("Tayyorlaning")
case "yaşil":
print("Yuring")
case _:
print(f"Nosoz svetofor: {light}")3. match bilan kalkulyator
if, elif va else darsidagi kalkulyatorni operator böyiça match yordamida qayta yozing. Nolga bölişni boşqariş uçun guard dan foydalaning.
Yeçim
a = 12.0
operator = "/"
b = 0.0
match operator:
case "+":
print(a + b)
case "-":
print(a - b)
case "*" | "x":
print(a * b)
case "/" if b == 0:
print("Xato: nolga bölib bölmaydi.")
case "/":
print(a / b)
case _:
print(f"Notaniş operator: {operator}")Guard li case oddiy "/" case dan oldin kelişi kerak, aks holda unga heç qaçon yetib kelinmaydi.
4. Toş, qoğoz, qayçi
player va computer tanlovlari berilgan. Durang, Siz yutdingiz yoki Siz yutqazdingiz deb çop eting. Öyinçi tanlovi böyiça match dan, guard lar yoki içma-iç if lar bilan foydalaning.
Yeçim
player = "toş"
computer = "qayçi"
valid = ("toş", "qoğoz", "qayçi")
if player not in valid or computer not in valid:
print("Notöğri tanlov")
elif player == computer:
print("Durang")
else:
match player:
case "toş":
print("Siz yutdingiz" if computer == "qayçi" else "Siz yutqazdingiz")
case "qoğoz":
print("Siz yutdingiz" if computer == "toş" else "Siz yutqazdingiz")
case "qayçi":
print("Siz yutdingiz" if computer == "qoğoz" else "Siz yutqazdingiz")Ikkala tanlovni va durangni birinçi tekşiriş har bir case ni sodda saqlaydi: match işlaydigan paytda computer player dan farqli yaroqli tanlov böladi.
5. Kiçik buyruqlar qobiği
Buyruq qatorini line.split() böyiça match yordamida qayta işlang:
qöş A B: ikki sonning yiğindisini çop etingsalom ISM:Salom, ISM!deb çop etingtakrorla SÖZ N: sözni böşliq bilan ajratib N marta çop etingyordam: buyruqlar röyxatini çop eting- boşqa har qanday narsa:
Notaniş buyruq. yordam deb yozing.
"qöş 4 5", "salom Aziza", "takrorla hey 3", "yordam" va "qöş 4" bilan sinab köring.
Yeçim
line = "takrorla hey 3"
match line.split():
case ["qöş", a, b]:
print(float(a) + float(b))
case ["salom", name]:
print(f"Salom, {name}!")
case ["takrorla", word, times]:
print(((word + " ") * int(times)).strip())
case ["yordam"]:
print("Buyruqlar: qöş A B, salom ISM, takrorla SÖZ N, yordam")
case _:
print("Notaniş buyruq. yordam deb yozing.")"qöş 4" da faqat ikki söz bor, şuning uçun u ["qöş", a, b] ga mos kelmaydi va _ ga tuşadi. (word + " ") * int(times) har bir nusxadan keyin böşliq qöyib sözni takrorlaydi, .strip() esa oxiridagi ortiqça böşliqni olib taşlaydi.
Xulosa
match value:har bircaseni yuqoridan pastga sinaydi va faqat birinçi mos kelganini bajaradi.case "a" | "b":bir neça variantga mos keladi,case _:esa hamma narsaga mos keladi, şuning uçun uni oxirida qöying.case other:kabi yolğiz nom qiymatni uşlab oladi. U şu nomdagi özgaruvçi bilan soliştirmaydi.- Guard lar (
case x if x > 0:) andozaga şart qöşadi. case ["bor", direction]:kabi ketma-ketlik andozalari bölingan buyruqlar tuzilişiga mos keladi.- Bitta qiymatni qatʼiy variantlar yoki tuzilmalar bilan soliştiriş uçun
matchni, oraliqlar va aralaş şartlar uçunif/elifni işlating. Python 3.10+ talab qilinadi.