break, continue va else

Nimalarni örganasiz
breakbilan siklni oldinroq töxtatişcontinuebilan joriy takrorlanişning qolgan qismini ötkazib yuboriş- Siklning
elsebloki nima qiladi va qaçon bajariladi - Içma-iç sikllarda
breaközini qanday tutadi break, bayroq özgaruvçisi va sikl şarti orasida qanday tanlaş
Nega bu muhim
Sikllar har doim ham oxirigaça aylanişi şart emas. Nimanidir qidirayotganda, uni topişingiz bilanoq töxtaş mumkin. Baʼzi elementlar yaroqsiz bölsa, ularni ötkazib yuboriş mumkin. Bu kiçik vositalar sikllarni tezroq, qisqaroq va öqiş uçun osonroq qiladi.
break: siklni hozir töxtatiş
break siklni darhol tugatadi. Python sikldan keyingi birinçi qatordan davom etadi:
for n in range(1, 100):
if n * n > 50:
print(f"Kvadrati 50 dan katta birinçi son: {n}")
break
print(f"{n} ning kvadrati {n * n}")
print("Sikl tugadi")1 ning kvadrati 1
2 ning kvadrati 4
3 ning kvadrati 9
4 ning kvadrati 16
5 ning kvadrati 25
6 ning kvadrati 36
7 ning kvadrati 49
Kvadrati 50 dan katta birinçi son: 8
Sikl tugadibreak bölmaganda sikl bekorga 99 gaça davom etardi.
break while sikllarida ham xuddi şunday işlaydi. while sikli darsidagi while True andozasini aynan u mumkin qiladi:
attempts = 0
while True:
attempts += 1
pin = input("PIN: ")
if pin == "7":
print("Qulf oçildi")
break
if attempts == 3:
print("Urinişlar juda köp")
breakcontinue: keyingi takrorlanişga ötiş
continue joriy takrorlanişning qolgan qismini ötkazib yuboradi va keyingi element uçun sikl boşiga qaytadi:
for n in range(1, 11):
if n % 3 == 0:
continue # 3 ga karralilarni ötkazib yuboramiz
print(n, end=" ")
print()1 2 4 5 7 8 10continue yaroqsiz yoki keraksiz elementlarni erta ötkazib yuboriş uçun qulay, şunda asosiy kodga qöşimça çekiniş kerak bölmaydi:
entries = ["42", "", "17", "abc", "8"]
total = 0
for entry in entries:
if not entry.isdigit():
print(f"Yaroqsiz yozuv ötkazib yuborildi: {entry!r}")
continue
total += int(entry)
print(f"Jami: {total}")Yaroqsiz yozuv ötkazib yuborildi: ''
Yaroqsiz yozuv ötkazib yuborildi: 'abc'
Jami: 67({entry!r} qiymatni qöştirnoqlari bilan körsatadi, şuning uçun böş satr '' bölib körinadi.)
while siklidagi continue
while siklida yangilaş continue dan oldin bajarilişiga işonç hosil qiling, aks holda uni ötkazib yuborasiz va sikl abadiy aylanadi:
n = 0
while n < 10:
if n % 2 == 0:
continue # n heç qaçon özgarmaydi → çeksiz sikl
print(n)
n += 1break va continue
| Buyruq | Taʼsiri |
|---|---|
break | Sikldan butunlay çiqadi |
continue | Şu takrorlanişning qolgan qismini ötkazib yuborib, keyingisiga ötadi |
pass | Heç narsa qilmaydi; şunçaki joy egallovçi (sikl odatdagidek davom etadi) |
Siklning else bloki
Sikllarda else bloki bölişi mumkin. U sikl odatdagidek tugaganda, yaʼni break bilan töxtatilmaganda bajariladi:
secret_word = "kivi"
guesses = ["olma", "nok", "kivi", "olxöri"]
for guess in guesses:
if guess == secret_word:
print(f"Topildi: {guess}")
break
else:
print("Maxfiy söz röyxatda yöq edi.")Topildi: kivisecret_word ni "mango" ga özgartirsangiz, sikl break siz barça taxminlarni aylanib çiqadi va else bajariladi:
Maxfiy söz röyxatda yöq edi.for … else ni "for … agar break bölmasa" deb öqigan maʼqul. U qidiruv uçun möljallangan: narsani topsangiz break, "topilmadi" holatini esa else boşqaradi.
Klassik misol - son tub ekanini tekşiriş:
number = 29
for divisor in range(2, number):
if number % divisor == 0:
print(f"{number} tub emas ({divisor} ga bölinadi)")
break
else:
print(f"{number} tub son")29 tub sonBu tekşiruv faqat 2 va undan katta sonlar uçun töğri. number = 1 uçun range(2, 1) böş, sikl heç qaçon break qilmaydi va else 1 tub son deb çop etadi. Haqiqiy dasturda number < 2 ni sikldan oldin if bilan hal qiling.
while sikllarida ham xuddi şu qoida bilan else bölişi mumkin: u break dan keyin emas, şart yolğonga aylanganda bajariladi. Mana while sikli darsidagi PIN tekşiruvi, bu safar bayroqsiz:
correct_pin = "1234"
attempts = 0
while attempts < 3:
pin = input("PIN: ")
attempts += 1
if pin == correct_pin:
print("Kirişga ruxsat berildi")
break
print("Notöğri PIN")
else:
print("Karta bloklandi")1111, 2222, 3333 kiritilganda:
PIN: 1111
Notöğri PIN
PIN: 2222
Notöğri PIN
PIN: 3333
Notöğri PIN
Karta bloklandiIstalgan paytda 1234 kiritsangiz, break else ni ötkazib yuboradi, şuning uçun karta bloklanmaydi.
Bayroq bilan muqobil yöl
Köp dasturçilar uçun sikldagi else kutilmagan tuyuladi. Bayroq özgaruvçisi xuddi şu vazifani bajaradi va uni hamma oson öqiy oladi:
number = 29
is_prime = True
for divisor in range(2, number):
if number % divisor == 0:
is_prime = False
break
if is_prime:
print(f"{number} tub son")
else:
print(f"{number} tub emas")Ikkalasi ham yaxşi. Qaysi biri kodingizni tuşunarliroq qilsa, öşani işlating.
Içma-iç sikllar: break faqat bitta sikldan çiqaradi
break va continue faqat özlari joylaşgan eng içki siklga taʼsir qiladi:
for row in range(1, 4):
for col in range(1, 4):
if col == 2:
break # faqat içki sikldan çiqadi
print(f"({row}, {col})")
print(f"{row}-qator tugadi")(1, 1)
1-qator tugadi
(2, 1)
2-qator tugadi
(3, 1)
3-qator tugadiIkkala siklni töxtatiş uçun taşqi sikl tekşiradigan bayroqdan foydalaning:
target = 6
found = False
for row in range(1, 4):
for col in range(1, 4):
if row * col == target:
print(f"{row} x {col} = {target}")
found = True
break
if found:
break2 x 3 = 6Qaytariladigan qiymatlar darsida tozaroq usulni örganasiz: sikllarni funksiyaga joylab, undan return bilan çiqiş.
Özingiz sinab köring
Bu menyu sikli notöğri tanlovlar uçun continue ni, çiqiş uçun esa break ni işlatadi. Dasturni işga tuşiring va 1, 9, 2, q kabi tanlovlarni sinab köring.
Köp uçraydigan xatolar
1. Sikldan taşqarida break
if True:
breakSyntaxError: 'break' outside loopbreak va continue faqat for va while içida işlaydi.
2. Sikldagi else ni notöğri tuşuniş
for letter in "abc":
print(letter)
else:
print("Sikl bajarilmadi") # else nima ekanini notöğri tuşunişa
b
c
Sikl bajarilmadielse bloki "agar sikl bajarilmagan bölsa" degani emas. U "agar sikl break bilan uzilmagan bölsa" degani, şuning uçun u har bir oddiy tugaşdan keyin, sikl bironta ham takrorlanmagan holda ham bajariladi.
3. continue bilan yangilaşni ötkazib yuboriş
n = 0
while n < 5:
if n == 2:
continue # tekşiruvga qaytadi, n 2 ligiça qoladi
print(n)
n += 10
1
(keyin heç narsa: Töxtatiş bosilgunça sikl abadiy aylanadi)Tuzatiş: while sikllarida hisoblagiçni har qanday continue dan oldin yangilang.
4. Şart tuşunarliroq bölgan joyda break işlatiş
# Yomon: sikl şarti tana içiga yaşiringan
n = 1
while True:
if n > 5:
break
print(n)
n += 1
# Yaxşi: şart siklning qaçon tugaşini aytib turadi
n = 1
while n <= 5:
print(n)
n += 11
2
3
4
5
1
2
3
4
5Ikkalasi ham bir xil sonlarni çop etadi, lekin ikkinçisi birinçi qatoridayoq sikl qaçon töxtaşini aytadi. break ni çiqiş nuqtasi tabiiy ravişda örtada bölganda, masalan kiritişni öqigandan keyin darhol, işlating.
Maşqlar
1. Birinçi manfiy son
numbers = [4, 8, 15, -3, 16, -42] böyiça aylaning va birinçi manfiy sonni çop etib, töxtang.
Yeçim
numbers = [4, 8, 15, -3, 16, -42]
for n in numbers:
if n < 0:
print(f"Birinçi manfiy son: {n}")
break2. Unlilarsiz
continue yordamida "dasturlaş" sözining harflarini unlilarsiz, bitta qatorda çop eting.
Yeçim
for letter in "dasturlaş":
if letter in "aeiouö":
continue
print(letter, end="")
print()dstrlş3. Nolgaça yiğindi
while True siklida input() bilan sonlarni öqing va ularni qöşing. Foydalanuvçi 0 kiritganda töxtang. Manfiy sonlarni xabar bilan ötkazib yuboring (ularni qöşmang).
Yeçim
total = 0
while True:
number = int(input("Son (töxtatiş uçun 0): "))
if number == 0:
break
if number < 0:
print("Manfiy sonlar hisobga olinmaydi.")
continue
total += number
print(f"Jami: {total}")4. else bilan qidiruv
email_list = ["ali@mail.uz", "vali@mail.uz", "gani@mail.uz"] va wanted = "bek@mail.uz" berilgan. Email röyxatda bölsa Röyxatdan ötgan, aks holda Röyxatdan ötmagan deb çop eting. in operatori emas, else li for siklidan foydalaning.
Yeçim
email_list = ["ali@mail.uz", "vali@mail.uz", "gani@mail.uz"]
wanted = "bek@mail.uz"
for email in email_list:
if email == wanted:
print("Röyxatdan ötgan")
break
else:
print("Röyxatdan ötmagan")Haqiqiy kodda if wanted in email_list: soddaroq. Sikl varianti qidiruv içkarida qanday işlaşini körsatadi.
5. 50 gaça tub sonlar
2 dan 50 gaça barça tub sonlarni bitta qatorda çop eting. break va else li içma-iç sikldan foydalaning. Tezlaştiriş uçun içki sikl böluvçilarni faqat sonning kvadrat ildizigaça tekşirişi kifoya (divisor * divisor <= n).
Yeçim
for n in range(2, 51):
divisor = 2
while divisor * divisor <= n:
if n % divisor == 0:
break
divisor += 1
else:
print(n, end=" ")
print()2 3 5 7 11 13 17 19 23 29 31 37 41 43 47Agar n ning böluvçisi bölsa, uning kvadrat ildizidan katta bölmagan böluvçisi ham albatta bor, şuning uçun undan nariga tekşiriş şart emas.
Xulosa
breaksikldan darhol çiqadi.continuekeyingi takrorlanişga ötadi.- Sikldagi
elsefaqat siklbreakbilan töxtatilmaganda bajariladi. Uni "agar break bölmasa" deb öqing - bu qidiruvlarga mos. - Bayroq özgaruvçisi sikldagi
elsening öqiş oson muqobili. breakvacontinuefaqat eng içki siklga taʼsir qiladi.whilesikllarida özgaruvçilarnicontinuedan oldin yangilang.