Skip to content

F-satrlar ​

Rasm: F-satrlar

Nimalarni örganasiz

  • Qiymatlarni matn içiga f"...{value}..." bilan qanday qöyiş
  • {} içida ifodalar va metod çaqiriqlaridan qanday foydalaniş
  • Sonlarni qanday formatlaş: verguldan keyingi xonalar, minglik ajratgiçlar, foizlar va töldiriş
  • Matnni ustunlarda qanday tekislaş
  • Xatolarni tuzatiş uçun {value=} va !r qisqa yozuvlari

Nega bu muhim ​

Dasturlar doimo maʼlumotlardan matn yasaydi: "Salom, Aziza!", "Jami: 125,000.00 söm", "Jarayon: 75%". Bölaklarni + va str() bilan birlaştiriş tezda çalkaş böladi. F-satrlar (formatlangan satr literallari) buni qilişning zamonaviy va öqiş oson usuli. Hozirgi deyarli barça Python kodlarida aynan ularni körasiz.

Asoslar ​

Oçuvçi qöştirnoqdan oldin f harfini qöying, keyin istalgan qiymatni jingalak qavslar {} içiga yozing:

python
name = "Aziza"
age = 20

print(f"Mening ismim {name}, men {age} yoşdaman.")
text
Mening ismim Aziza, men 20 yoşdaman.

Boşqa usullar bilan soliştiring:

python
name = "Aziza"
age = 20

print("Mening ismim " + name + ", men " + str(age) + " yoşdaman.")  # birlaştiriş
print("Mening ismim", name + ", men", age, "yoşdaman.")              # print argumentlari
print(f"Mening ismim {name}, men {age} yoşdaman.")                   # f-satr

F-satr xuddi tayyor gapning özidek öqiladi. str() ham, böş joylar haqida qayğuriş ham kerak emas.

f ni unutmang

f bölmasa, qavslar oddiy belgilar böladi: "Salom, {name}" Salom, {name} ni çiqaradi.

Qavslar içidagi ifodalar ​

Qavslar içida faqat özgaruvçi nomi emas, istalgan ifoda (expression), yaʼni qiymat hosil qiladigan har qanday narsa bölişi mumkin:

python
price = 12500
quantity = 3
name = "dilnoza"

print(f"Jami: {price * quantity}")
print(f"Salom, {name.title()}!")
print(f"Ismingizda {len(name)} ta harf bor.")
text
Jami: 37500
Salom, Dilnoza!
Ismingizda 7 ta harf bor.

Ifodalarni qisqa tuting. Agar hisob-kitob murakkab bölsa, avval uni özgaruvçiga saqlang va f-satrga şu özgaruvçini qöying.

Qavslar içidagi qöştirnoqlar ​

F-satr içida satr argumentli metodni çaqirsangiz, içkarida boşqa turdagi qöştirnoqdan foydalaning:

python
city = "Samarqand"
print(f"{city.replace('a', 'A')}")
text
SAmArqAnd

Python 3.12 va undan yangi versiyalar içkarida xuddi şu qöştirnoqni ham işlatişga ruxsat beradi, lekin boşqa turdagisi har qanday versiyada işlaydi va öqiş ham osonroq.

Sonlarni formatlaş ​

Qiymatdan keyin ikki nuqta : va u qanday körsatilişini boşqaradigan format spetsifikatsiyasini qöşing:

text
{value:format_spec}

Verguldan keyingi xonalar: .2f ​

python
pi = 3.14159265
price = 7.5

print(f"{pi:.2f}")
print(f"{pi:.4f}")
print(f"{price:.2f}")
text
3.14
3.1416
7.50

.2f "nuqtadan keyin 2 ta raqamli float" degani. U özgaruvçini özgartirmasdan, faqat körsatiş uçun yumaloqlaydi. Bu önlik sonlardagi mayda noaniqliklarni ham yaşiradi:

python
total = 0.1 + 0.2
print(f"{total:.2f}")
text
0.30

Minglik ajratgiçlar: , yoki _ ​

python
population = 37543000
salary = 8250000.5

print(f"{population:,}")
print(f"{salary:,.2f}")
print(f"{population:_}")
text
37,543,000
8,250,000.50
37_543_000

Agar Özbekistonda va Yevropaning köp qismida odatiy bölgan böş joyli ajratgiç kerak bölsa, , bilan formatlab, keyin almaştiring: f"{population:,}".replace(",", " ") 37 543 000 ni beradi.

Foizlar: % ​

% sonni 100 ga köpaytiradi va foiz belgisini qöşadi. f kabi u ham aniqlik berilmasa verguldan keyin 6 xona körsatadi, şuning uçun {0.756:%} 75.600000% beradi. .1% yoki .0% kabi aniqlik qöşing:

python
done = 0.756
print(f"Jarayon: {done:.1%}")
print(f"Jarayon: {done:.0%}")
text
Jarayon: 75.6%
Jarayon: 76%

Boşidagi nollar: 05d yoki 02d ​

python
order = 42
hour, minute = 9, 5

print(f"Buyurtma #{order:05d}")
print(f"Vaqt: {hour:02d}:{minute:02d}")
text
Buyurtma #00042
Vaqt: 09:05

d butun son (decimal integer) degani, 05 esa "kamida 5 ta belgi kenglikda, nollar bilan töldirilgan" degani.

Tekislaş va kenglik ​

Joy ajratiş uçun kenglik, uning içida tekislaş uçun esa yönalişni bering:

SpetsifikatsiyaMaʼnosi
<1010 ta belgi içida çapga tekislaş
>1010 ta belgi içida öngga tekislaş
^1010 ta belgi içida örtaga joylaş
*^10örtaga joylaş, böş joyni * bilan töldiriş
python
print(f"|{'çoy':<10}|")
print(f"|{'çoy':>10}|")
print(f"|{'çoy':^10}|")
print(f"|{'çoy':*^10}|")
text
|çoy       |
|       çoy|
|   çoy    |
|***çoy****|

Kenglik va son formatlari birga işlatiladi. Avval kenglik, keyin aniqlik yoziladi:

python
item1, price1 = "Kök çoy", 3500
item2, price2 = "Somsa", 12000
item3, price3 = "Limonad", 9500.5

print(f"{'Mahsulot':<12}{'Narx':>12}")
print("-" * 24)
print(f"{item1:<12}{price1:>12,.2f}")
print(f"{item2:<12}{price2:>12,.2f}")
print(f"{item3:<12}{price3:>12,.2f}")
text
Mahsulot            Narx
------------------------
Kök çoy         3,500.00
Somsa          12,000.00
Limonad         9,500.50

Standart holatda sonlar öngga, matn esa çapga tekislanadi, lekin buni aniq yozsangiz, jadval doim siz kutgandek körinadi.

= bilan xatolarni tuzatiş ​

Ifodadan keyin = qöşsangiz, ifodaning özi ham, qiymati ham çiqariladi. Bu kodingizda nima bölayotganini tekşiriş uçun juda qulay:

python
width = 4
height = 2.5

print(f"{width=}")
print(f"{width * height=}")
print(f"{height = :.2f}")
text
width=4
width * height=10.0
height = 2.50

Yaşirin böş joylarni köriş: !r ​

Qiymatni Python uni kodda yozganidek - satrlarni qöştirnoq içida - körsatiş uçun !r qöşing. Ortiqça böş joylarni payqaş osonlaşadi. = şakli buni satrlar uçun avtomatik qiladi:

python
raw = "  Aziza "

print(f"Ism: {raw}.")
print(f"Ism: {raw!r}")
print(f"{raw=}")
text
Ism:   Aziza .
Ism: '  Aziza '
raw='  Aziza '

Oddiy qavs belgilari ​

Haqiqiy { yoki } belgisini körsatiş uçun uni ikki marta yozing:

python
name = "töplam"
print(f"{name} şunday körinadi: {{1, 2, 3}}")
text
töplam şunday körinadi: {1, 2, 3}

Uçratadigan eski usullar

Qöllanmalar, Stack Overflow javoblari va eski kodda köpinça formatlaşning ikkita oldingi usuli uçraydi. Ularni öqing, lekin f-satr yozing.

python
name = "Aziza"
price = 12.5

print("Salom, {}! Jami: {:.2f}".format(name, price))   # str.format()
print("Salom, %s! Jami: %.2f" % (name, price))          # % formatlaş
text
Salom, Aziza! Jami: 12.50
Salom, Aziza! Jami: 12.50

.format() dagi {:.2f} yuqorida örgangan format spetsifikatsiyalarining özini işlatadi. % formatlaşda %s satrni, %.2f esa 2 xonali float ni bildiradi.

Özingiz sinab köring ​

Qiymatlarni va format spetsifikatsiyalarini özgartiring. :.0f, :>15, yoki :.1% ni sinab köring.

Köp uçraydigan xatolar ​

1. f yetişmasligi ​

python
name = "Bekzod"
print("Salom, {name}!")
text
Salom, {name}!

Tuzatiş: f"Salom, {name}!".

2. Notöğri turga format spetsifikatsiyasi ​

py
code = "42"
print(f"{code:.2f}")
text
ValueError: Unknown format code 'f' for object of type 'str'

Xabar "str turidagi obyekt uçun nomaʼlum format kodi f" deydi. .2f faqat sonlar bilan işlaydi, "42" esa satr. Tuzatiş: avval float(code) bilan özgartiring. Buni keyingi darsda örganasiz.

3. Ikki nuqtadan oldin böş joy ​

python
price = 5
print(f"{price :.2f}")   # işlaydi, lekin öqiş qiyin

U işlaydi, lekin kelişuvga köra böş joylarsiz {price:.2f} deb yoziladi. Yagona istisno - = bilan xatolarni tuzatiş şakli, unda böş joylar ataylab natijada saqlanadi.

4. Juda erta formatlaş ​

python
price = 12.5
total = f"{price:.2f}"
print(total * 2)
text
12.5012.50

f"{price:.2f}" matn hosil qiladi, şuning uçun * 2 sonni ikkilantiriş örniga satrni takrorlaydi. Tuzatiş: hisob-kitoblar uçun sonlarni son holida saqlang (total = price * 2) va faqat çiqarayotganda formatlang: print(f"{total:.2f}").

Maşqlar ​

1. Tanişuv ​

name = "Kamola", city = "Namangan" va year = 2003 bilan bitta f-satr yordamida Namanganlik Kamola 2003-yilda tuğilgan. ni çiqaring.

Yeçim
python
name = "Kamola"
city = "Namangan"
year = 2003
print(f"{city}lik {name} {year}-yilda tuğilgan.")

2. Ikki xona ​

87, 92 va 78 ning örtaça qiymatini aynan ikki xonali qilib çiqaring: Örtaça: 85.67.

Yeçim
python
average = (87 + 92 + 78) / 3
print(f"Örtaça: {average:.2f}")

3. Katta sonlar ​

Kompaniya 1234567890.456 söm daromad qildi. Uni uç xil usulda çiqaring:

  1. vergulli ajratgiçlar va 2 xona bilan,
  2. böş joyli ajratgiçlar bilan va önlik qismsiz,
  3. millionlarda, 1 xona bilan, masalan, 1234.6 mln.
Yeçim
python
revenue = 1234567890.456

print(f"{revenue:,.2f}")
print(f"{revenue:,.0f}".replace(",", " "))
print(f"{revenue / 1_000_000:.1f} mln")
text
1,234,567,890.46
1 234 567 890
1234.6 mln

4. Jarayon çiziği ​

done = 7 va total = 20 berilgan. Eni 20 ta belgi bölgan jarayon çiziğini çiqaring: bajarilgan qism #, qolgan qism . bilan, keyin esa foiz:

text
[#######.............] 35%
Yeçim
python
done = 7
total = 20

bar = "#" * done + "." * (total - done)
print(f"[{bar}] {done / total:.0%}")

5. Çek ​

Bu çekni f-satrlar yordamida har bir narx öng tomonda tekis turadigan qilib çiqaring. Oraliq jamini, 12% QQS ni va umumiy summani mahsulotlar narxidan hisoblang.

text
==============================
Palov x2             90,000.00
Kök çoy x3           10,500.00
Non x4               16,000.00
------------------------------
Oraliq jami         116,500.00
QQS 12%              13,980.00
JAMI                130,480.00
==============================
Yeçim
python
plov = 2 * 45000
tea = 3 * 3500
non = 4 * 4000

subtotal = plov + tea + non
vat = subtotal * 0.12
total = subtotal + vat

width = 30
print("=" * width)
print(f"{'Palov x2':<16}{plov:>14,.2f}")
print(f"{'Kök çoy x3':<16}{tea:>14,.2f}")
print(f"{'Non x4':<16}{non:>14,.2f}")
print("-" * width)
print(f"{'Oraliq jami':<16}{subtotal:>14,.2f}")
print(f"{'QQS 12%':<16}{vat:>14,.2f}")
print(f"{'JAMI':<16}{total:>14,.2f}")
print("=" * width)

Nomlar ustuni 16 ta belgi, narx ustuni esa 14 ta belgi, şuning uçun har bir qator aynan 30 ta belgidan iborat va ramkaga mos keladi.

Xulosa ​

  • Qiymatlarni matnga qöyiş uçun f"...{expression}..." deb yozing. f ni unutmang.
  • {} içiga qiymat hosil qiladigan har qanday narsa yoziladi: özgaruvçilar, matematik amallar yoki metod çaqiriqlari.
  • {x:.2f} verguldan keyingi xonalarni belgilaydi, {x:,} minglik ajratgiçlarni qöşadi, {x:.1%} esa foizni körsatadi.
  • {x:05d} nollar bilan töldiradi. Kenglik bilan birga <, > va ^ matnni ustunlarda tekislaydi.
  • {x=} ifodani va uning qiymatini çiqaradi, {x!r} qöştirnoq va yaşirin böş joylarni körsatadi, {{ }} esa oddiy qavs belgilarini çiqaradi.
  • Körsatiş uçun formatlang, hisob-kitoblar uçun esa sonlarni son holida saqlang.

Qöşimça manbalar ​