Skip to content

with operatori ​

Rasm: with operatori

Nimalarni örganasiz

  • Nega faylni yopiş kabi tozalaş kodi biror narsa notöğri ketganda ham bajarilişi kerak
  • with siz nima sodir böladi va try/finally xuddi şu işni qanday bajaradi
  • Bitta with operatorida bir neçta kontekst menejerini qanday işlatiş
  • Ikkita foydali tayyor kontekst menejeri: tempfile.TemporaryDirectory va contextlib.suppress

Nega bu muhim ​

Köp vazifalar juft bölib keladi: faylni oçiş va yopiş, vaqtinçalik papkani yaratiş va öçiriş, sozlamani özgartiriş va qaytariş. Ikkinçi yarmini unutiş oson, kod yarmida xato yuz bersa esa u umuman bajarilmay qoladi. Yopilmagan fayl diskka heç qaçon yozilmagan maʼlumotlarni yöqotişi mumkin. with operatori ikkinçi yarmi har doim bajarilişini kafolatlaydi. Siz undan Fayllar va pathlib darsidan beri foydalanib kelyapsiz; endi u aslida nima qilişini körasiz.

with siz hayot ​

Mana faylni qöl bilan boşqariş, örtada xato bilan:

python
file = open("orders.txt", "w", encoding="utf-8")
try:
    file.write("1-buyurtma: çoy\n")
    quantity = int("uç")             # örtada xato
    file.close()                     # bu yerga yetib kelinmaydi
except ValueError:
    print("Nimadir notöğri ketdi")

print("Yopildimi?", file.closed)
text
Nimadir notöğri ketdi
Yopildimi? False

Fayl hali ham oçiq. Yozgan matningiz köpinça xotiradagi buferda saqlanadi va faqat fayl yopilganda diskka yoziladi, şuning uçun bu yerdagi yiqiliş böş yoki çala faylni qoldirişi mumkin.

Qölda yozilgan töğri variant Istisnolarni qayta işlaş darsida tanişgan finally dan foydalanadi:

python
file = open("orders.txt", "w", encoding="utf-8")
try:
    file.write("1-buyurtma: çoy\n")
    file.write("2-buyurtma: somsa\n")
finally:
    file.close()                     # nima bölsa ham bajariladi

print("Yopildimi?", file.closed)
text
Yopildimi? True

Bu töğri, lekin har safar qöşimça qatorlar talab qiladi va xato qiliş oson.

with nima qiladi ​

with yuqoridagi try/finally bilan aynan bir xil işni bajaradi. with dan keyingi obyekt - kontekst menejeri (context manager): biror narsani qanday tayyorlaş va qanday tozalaşni biladigan obyekt.

text
with open(...) as file:        1. tayyorlaş: faylni oçib, uni "file" deb nomlaş
    ...blok...                 2. sizning kodingiz bajariladi
                               3. tozalaş: faylni yopiş
                                  (blok xato bersa, return qilsa
                                   yoki sikldan break bilan çiqsa ham)

Tozalaş blok içida istisno çaqirilsa ham bajariladi. Istisno esa yöqolmaydi va bundan keyin ham uzatiladi, şuning uçun uni uşlaşingiz mumkin:

python
try:
    with open("report.txt", "w", encoding="utf-8") as file:
        file.write("Savdo hisoboti\n")
        total = 125000 / 0
except ZeroDivisionError:
    print("Hisoblaş muvaffaqiyatsiz")

print("Yopildimi?", file.closed)

with open("report.txt", encoding="utf-8") as file:
    print("Saqlangan matn:", file.read().strip())
text
Hisoblaş muvaffaqiyatsiz
Yopildimi? True
Saqlangan matn: Savdo hisoboti

Fayl töğri yopildi va xatodan oldin yozilgan qator saqlandi. file özgaruvçisi blokdan keyin ham mavjud; endi u şunçaki yopiq fayl.

Içkarida qanday işlaydi

Kontekst menejerida ikkita maxsus metod bor: __enter__ blok boşida, __exit__ esa oxirida bajariladi. Klasslar (Klasslar va obyektlar) va ikki pastki çiziqli metodlarni (Obyektlarni ifodalaş va taqqoslaş) örgangaç, bunday klassni özingiz yoza olasiz.

Bir vaqtda bir neçta kontekst menejeri ​

Bitta with vergul bilan ajratilgan bir neçta kontekst menejerini boşqara oladi. Ular çapdan öngga tayyorlanadi va teskari tartibda tozalanadi. Qator uzun bölsa, ularni qavsga oling:

python
with open("names.txt", "w", encoding="utf-8") as file:
    file.write("aziza\nbekzod\n")

with (
    open("names.txt", encoding="utf-8") as source,
    open("greetings.txt", "w", encoding="utf-8") as target,
):
    for line in source:
        print(f"Salom, {line.strip().title()}!", file=target)

with open("greetings.txt", encoding="utf-8") as file:
    print(file.read(), end="")
text
Salom, Aziza!
Salom, Bekzod!

Boşqa kontekst menejerlari ​

with faqat open() uçun emas. Fayllar va pathlib darsidagi Path.open() ham xuddi şunday işlaydi, standart kutubxonada esa yana köplari bor. Ikkitasi ayniqsa qulay.

tempfile.TemporaryDirectory ​

Vaqtinçalik papka yaratadi va blok tugaganda uni içidagi hamma narsa bilan öçiradi. Qoralama işlar va testlar uçun ideal:

python
import tempfile
from pathlib import Path

with tempfile.TemporaryDirectory() as folder:
    work = Path(folder)
    (work / "draft.txt").write_text("vaqtinçalik matn", encoding="utf-8")
    print("Içida:", [p.name for p in work.iterdir()])
    print("Blok davomida mavjud:", work.exists())

print("Blokdan keyin mavjud:", work.exists())
text
Içida: ['draft.txt']
Blok davomida mavjud: True
Blokdan keyin mavjud: False

Papka nomini tizim tanlaydi va u har işga tuşirişda farq qiladi, şuning uçun bu misol faqat fayl nomlarini çop etadi.

contextlib.suppress ​

suppress(SomeError) blok içida bitta aniq istisnoni eʼtiborsiz qoldiradi. Bu try/except SomeError: pass ning qisqa şakli:

python
from contextlib import suppress
from pathlib import Path

Path("cache.txt").write_text("eski maʼlumot", encoding="utf-8")

with suppress(FileNotFoundError):
    Path("cache.txt").unlink()        # faylni öçiramiz

with suppress(FileNotFoundError):
    Path("cache.txt").unlink()        # allaqaçon yöq: xato eʼtiborsiz qoldiriladi

print("Keş tozalandi:", not Path("cache.txt").exists())
text
Keş tozalandi: True

Path.unlink() faylni öçiradi. suppress ni faqat xatoni eʼtiborsiz qoldiriş haqiqatan töğri bölganda işlating, masalan bu yerdagidek, "fayl allaqaçon yöq" aynan siz xohlagan natija bölganda. Istisnolarni qayta işlaş darsida ogohlantirilganidek, xatolarni jimgina yaşiriş odatda yomon fikr.

Çuqurroq: @contextmanager bilan özingiznikini yoziş

contextlib dagi @contextmanager dekoratori bilan funksiyani kontekst menejeriga aylantiriş mumkin (dekorator - funksiya ustidagi @ qatori; u funksiyaga qöşimça imkoniyatlar beradi):

python
from contextlib import contextmanager

@contextmanager
def section(title):
    print(f"--- {title} ---")      # tayyorlaş
    try:
        yield                       # with bloki şu yerda bajariladi
    finally:
        print(f"--- {title} tugadi ---")   # tozalaş

try:
    with section("Oylik hisobot"):
        print("Tuşum: 1,250,000 söm")
        raise ValueError("xarajatlar fayli yöq")
except ValueError as e:
    print("Xato:", e)
text
--- Oylik hisobot ---
Tuşum: 1,250,000 söm
--- Oylik hisobot tugadi ---
Xato: xarajatlar fayli yöq

yield dan oldingi kod - tayyorlaş, with bloki yield da bajariladi, undan keyingi kod esa - tozalaş. try/finally blok muvaffaqiyatsiz bölganda ham tozalaş bajarilişini taʼminlaydi. yield Iteratorlar va generatorlar darsida töliq tuşuntiriladi.

Özingiz sinab köring ​

Fayl nomini yoki matnini özgartiring va mavjud faylni öçirib köring.

Köp uçraydigan xatolar ​

1. Faylni blokdan keyin işlatiş ​

py
with open("notes.txt", "w", encoding="utf-8") as file:
    file.write("birinçi qator\n")

file.write("ikkinçi qator\n")
text
ValueError: I/O operation on closed file.

Blok tugaşi bilan fayl yopiladi. Fayl bilan barça işni blok içida bajaring yoki uni qayta oçing.

2. with içidan fayl obyektini qaytariş ​

py
def open_log():
    with open("app.log", "a", encoding="utf-8") as log:
        return log                 # funksiya qaytişi bilanoq yopiladi

log = open_log()
log.write("boşlandi\n")
text
ValueError: I/O operation on closed file.

return blokni tugatadi, şuning uçun fayl yopiladi. Yozişni funksiya içida bajaring yoki fayl örniga maʼlumotni qaytaring.

3. suppress ni juda keng işlatiş ​

python
from contextlib import suppress

# Yomon:
with suppress(Exception):
    total = 125000 / 0        # haqiqiy xato
    print("Tölov yuborildi")

print("Tayyor")
text
Tayyor

Haqiqiy xato yaşirildi: tölov muvaffaqiyatsiz bölgani haqida heç narsa aytilmaydi. Faqat kutgan va xavfsiz eʼtiborsiz qoldiriş mumkin bölgan aniq istisnoni yaşiring.

Maşqlar ​

1. with bilan qayta yozing ​

Bu kodni with yordamida qayta yozing va keyin fayl yopilganini çop eting:

python
f = open("cities.txt", "w", encoding="utf-8")
f.write("Toşkent\nSamarqand\n")
f.close()
Yeçim
python
with open("cities.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("Toşkent\nSamarqand\n")

print(f.closed)
text
True

2. Filtr bilan nusxalaş ​

ovqat 85000, taksi 25000, ovqat 40000, kitob 120000 qatorlari bilan expenses.txt yarating. Ikki faylli bitta with operatori yordamida faqat ovqat qatorlarini food.txt ga nusxalang. food.txt ni çop eting.

Yeçim
python
with open("expenses.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("ovqat 85000\ntaksi 25000\novqat 40000\nkitob 120000\n")

with open("expenses.txt", encoding="utf-8") as source, open("food.txt", "w", encoding="utf-8") as target:
    for line in source:
        if line.startswith("ovqat"):
            target.write(line)

with open("food.txt", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read(), end="")
text
ovqat 85000
ovqat 40000

3. Keşni tozalaş ​

names dagi har bir faylni Path.unlink() bilan öçiradigan, mavjud bölmagan fayllarni suppress bilan eʼtiborsiz qoldiradigan va haqiqatan neçta fayl öçirilganini qaytaradigan clear_cache(names) funksiyasini yozing. page1.cache va page2.cache ni yarating, keyin uni ["page1.cache", "page9.cache", "page2.cache"] bilan, yana bir marta ikkita haqiqiy nom bilan çaqiring.

Yeçim
python
from contextlib import suppress
from pathlib import Path

def clear_cache(names):
    removed = 0
    for name in names:
        with suppress(FileNotFoundError):
            Path(name).unlink()
            removed += 1
    return removed

Path("page1.cache").write_text("eski", encoding="utf-8")
Path("page2.cache").write_text("eski", encoding="utf-8")

print(clear_cache(["page1.cache", "page9.cache", "page2.cache"]))
print(clear_cache(["page1.cache", "page2.cache"]))
text
2
0

unlink() suppress bloki içida xato berganda blokning qolgan qismi (removed += 1) ötkazib yuboriladi, şuning uçun faqat haqiqiy öçirişlar sanaladi.

4. Vaqtinçalik papkada işlaş ​

tempfile.TemporaryDirectory() içida 120000, 95000, 143000 sonlarini saqlaydigan day1.txt, day2.txt, day3.txt nomli uçta fayl yarating. Ularni glob bilan qayta öqing, jamini çop eting, keyin blokdan çiqqaç papka hali ham bor-yöqligini çop eting.

Yeçim
python
import tempfile
from pathlib import Path

amounts = [120000, 95000, 143000]

with tempfile.TemporaryDirectory() as name:
    folder = Path(name)
    for day, amount in enumerate(amounts, start=1):
        (folder / f"day{day}.txt").write_text(str(amount), encoding="utf-8")

    total = sum(int(p.read_text(encoding="utf-8")) for p in folder.glob("day*.txt"))
    print(f"Jami: {total:,} söm")

print("Papka hali ham bormi:", folder.exists())
text
Jami: 358,000 söm
Papka hali ham bormi: False

5. Narx röyxatlarini birlaştiriş ​

toşkent.txt (çoy 15000, palov 45000) va buxoro.txt (somsa 8000) ni yarating. ["toşkent", "samarqand", "buxoro"] şaharlari uçun <şahar>.txt ning har bir qatorini all_prices.txt ga Toşkent: çoy 15000 körinişida nusxalang. samarqand.txt yöq: uni try/except siz, suppress(FileNotFoundError) va open() ni bitta with ga qöyib, ötkazib yuboring. all_prices.txt ni çop eting.

Yeçim
python
from contextlib import suppress
from pathlib import Path

Path("toşkent.txt").write_text("çoy 15000\npalov 45000\n", encoding="utf-8")
Path("buxoro.txt").write_text("somsa 8000\n", encoding="utf-8")

cities = ["toşkent", "samarqand", "buxoro"]
with open("all_prices.txt", "w", encoding="utf-8") as target:
    for city in cities:
        with suppress(FileNotFoundError), open(f"{city}.txt", encoding="utf-8") as source:
            for line in source:
                target.write(f"{city.title()}: {line}")

print(Path("all_prices.txt").read_text(encoding="utf-8"), end="")
text
Toşkent: çoy 15000
Toşkent: palov 45000
Buxoro: somsa 8000

suppress birinçi bölib faollaşadi, şuning uçun samarqand.txt uçun open() muvaffaqiyatsiz bölganda FileNotFoundError uning içida çaqiriladi va eʼtiborsiz qoldiriladi, sikl esa keyingi şaharga ötadi.

Xulosa ​

  • with blok boşida tayyorlaşni, oxirida esa tozalaşni bajaradi, xato yuz berganda ham.
  • with siz xavfsiz bölişi uçun try/finally kerak, u uzunroq va unutiş oson.
  • Bir neçta kontekst menejerini vergul bilan yoki uzun qatorlar uçun qavs içida birlaştiring; ular teskari tartibda tozalanadi.
  • tempfile.TemporaryDirectory() keyin öçiriladigan qoralama papka beradi.
  • contextlib.suppress(SomeError) bitta aniq, kutilgan istisnoni eʼtiborsiz qoldiradi.

Qöşimça manbalar ​