Enum turlari

Nimalarni örganasiz
- Nega
"pending"kabi "sehrli satrlar" sezdirmasdan xatolarga olib keladi Enumni qanday aniqlaş,namevavaluedan foydalaniş, u böylab aylaniş va aʼzolarni qidirişauto(),IntEnumvaStrEnumdan qanday foydalaniş- Enumlarga metod qöşiş, ularni
matchda işlatiş va JSON da saqlaş
Nega bu muhim
Onlayn dökon har bir buyurtma holatini "shipped" kabi satr sifatida saqlaydi. Keyin kimdir "Shipped" deb yozadi, if status == "shipped" sezdirmasdan False bölib qoladi va mijozga SMS heç qaçon bormaydi. Enum (sanab ötiladigan tur) - nomlangan qiymatlarning belgilangan töplami: siz Status.SHIPPED deb yozasiz, Status.SHIPED kabi imlo xatosi darhol xato beradi, ruxsat etilgan qiymatlar esa bir joyda röyxatlangan böladi.
Sehrli satrlardan enumga
from enum import Enum
class Status(Enum):
PENDING = "pending"
PAID = "paid"
SHIPPED = "shipped"
order = {"id": 102, "status": "Shipped"} # katta S harfli sehrli satr
print(order["status"] == "shipped") # sezdirmasdan False
status = Status.SHIPPED
print(repr(status), status.name, status.value)
print(status is Status.SHIPPED, status == "shipped")
try:
Status.SHIPED
except AttributeError as error:
print("Darhol uşlandi:", error)False
<Status.SHIPPED: 'shipped'> SHIPPED shipped
True False
Darhol uşlandi: type object 'Status' has no attribute 'SHIPED'Enum ning har bir klass atributi .name va .value ga ega aʼzoga aylanadi. Har bir aʼzo faqat bitta nusxada mavjud, şuning uçun ularni is yoki == bilan taqqoslang. Aʼzo öz qiymatiga teng emas, şuning uçun oddiy satrlar va aʼzolar tasodifan aralaşib ketmaydi. Dastur içida aʼzolardan, fayl va formalar uçun esa faqat .value dan foydalaning. Oddiy aʼzolarda tartib yöq: Status.PAID < Status.SHIPPED TypeError beradi.
Aylaniş, sanaş va alias lar
Enum böylab aniqlangan tartibda aylaniş mumkin, len() esa aʼzolarni sanaydi. Allaqaçon işlatilgan qiymatga ega aʼzo yangi aʼzo emas, alias (şu aʼzoning boşqa nomi) böladi:
from enum import Enum, unique
class Size(Enum):
SMALL = "S"
MEDIUM = "M"
MIDDLE = "M" # bir xil qiymat: yangi aʼzo emas, alias
LARGE = "L"
print(len(Size), [s.name for s in Size])
print(Size.MIDDLE, Size.MIDDLE is Size.MEDIUM)
try:
@unique
class Grade(Enum):
GOOD = 4
OK = 3
FINE = 4
except ValueError as error:
print("Xato:", error)3 ['SMALL', 'MEDIUM', 'LARGE']
Size.MEDIUM True
Xato: duplicate values found in <enum 'Grade'>: FINE -> GOODMIDDLE siklda sezdirmasdan yöqolib qoldi. Takroriy qiymatlar xato bölsa, @unique Python ga ularni rad etişni buyuradi.
Aʼzolarni qidiriş
Kiritilgan maʼlumot oddiy satr bölib keladi. Status("paid") qiymat böyiça qidiradi (notöğri qiymat ValueError beradi), Status["PAID"] esa nom böyiça (KeyError). Odatiy tahlilçi avval kiritilgan matnni tozalaydi:
from enum import Enum
class Status(Enum):
PENDING = "pending"
PAID = "paid"
SHIPPED = "shipped"
def parse_status(text):
try:
return Status(text.strip().lower())
except ValueError:
allowed = ", ".join(s.value for s in Status)
raise ValueError(f"Nomaʼlum holat {text!r}. Ruxsat etilganlar: {allowed}") from None
print(Status["PAID"])
for raw in [" Shipped ", "shiped"]:
try:
print(repr(raw), "->", parse_status(raw))
except ValueError as error:
print(error)Status.PAID
' Shipped ' -> Status.SHIPPED
Nomaʼlum holat 'shiped'. Ruxsat etilganlar: pending, paid, shippedQoida: satrlarni dasturingiz çegarasida aʼzolarga aylantiring, .value ga esa faqat natija çiqarişda qayting.
Batafsil misol: buyurtma qoidalari uçun enum metodlari
Enum klass bölgani uçun aʼzolarda metod va xossalar bölişi mumkin, bu esa har bir tanlov haqidagi bilimni uning yonida saqlaydi. Jönatilgan buyurtmani bekor qilib bölmaydi, yetkazilganini esa özgartirib bölmaydi:
from enum import Enum
class OrderStatus(Enum):
PENDING = "pending"
PAID = "paid"
SHIPPED = "shipped"
DELIVERED = "delivered"
CANCELLED = "cancelled"
def allowed_next(self):
rules = {
OrderStatus.PENDING: {OrderStatus.PAID, OrderStatus.CANCELLED},
OrderStatus.PAID: {OrderStatus.SHIPPED, OrderStatus.CANCELLED},
OrderStatus.SHIPPED: {OrderStatus.DELIVERED},
}
return rules.get(self, set())
status = OrderStatus.PENDING
for step in [OrderStatus.PAID, OrderStatus.SHIPPED, OrderStatus.CANCELLED, OrderStatus.DELIVERED]:
if step in status.allowed_next():
status = step
print("Hozir:", status.value)
else:
print(f"Rad etildi: {status.value} -> {step.value}")Hozir: paid
Hozir: shipped
Rad etildi: shipped -> cancelled
Hozir: deliveredHolatga oid barça qoidalar bir joyda turadi.
match operatorida enumlar
Enumlar va match (match operatori darsidan) bir-biriga tabiiy mos keladi. Har bir case da nuqtali nomdan foydalaning:
from enum import Enum
class TrafficLight(Enum):
RED = "qizil"
GREEN = "yaşil"
def action(light):
match light:
case TrafficLight.RED:
return "Töxtang"
case TrafficLight.GREEN:
return "Yuring"
for light in TrafficLight:
print(light.value, "->", action(light))qizil -> Töxtang
yaşil -> Yuringauto(), IntEnum va StrEnum
auto() qiymatlarni siz uçun tanlaydi; aʼzolar saqlanadigan bölsa, aniq qiymatlar yozing, şunda tartibni özgartiriş saqlangan maʼlumotni buzmaydi. IntEnum aʼzolari butun son hisoblanadi, StrEnum aʼzolari esa satr hisoblanadi (auto() kiçik harfli nomni beradi):
from enum import IntEnum, StrEnum, auto
class Priority(IntEnum):
LOW = auto()
NORMAL = auto()
HIGH = auto()
class Color(StrEnum):
RED = auto()
GREEN = auto()
print(Priority.HIGH > Priority.LOW, Priority.HIGH == 3, Priority.NORMAL + 10)
print(max([Priority.LOW, Priority.HIGH, Priority.NORMAL]).name)
print(Color.RED == "red", f"css: {Color.GREEN}", Color.RED.upper())True True 12
HIGH
True css: green REDBu qatʼiylikni yana biroz kamaytiradi (Priority.HIGH == 3), şuning uçun ulardan faqat aʼzolar son yoki satr kabi işlaşi kerak bölganda foydalaning. (StrEnum 3.11 da paydo bölgan. Eski kodda class Color(str, Enum): yoziladi va uning f-satrdagi körinişi Color.GREEN böladi.)
Çuqurroq: kortej qiymatlar va Flag
Aʼzo qiymati kortej bölişi mumkin. Uni atributlarga ajratiş uçun __init__ aniqlang:
from enum import Enum, Flag, auto
class Coin(Enum):
SOM_1000 = (1000, "bronza")
SOM_5000 = (5000, "kumuş")
def __init__(self, amount, color):
self.amount = amount
self.color = color
class Permission(Flag):
READ = auto()
WRITE = auto()
DELETE = auto()
print(Coin.SOM_5000.amount, Coin.SOM_5000.color)
editor = Permission.READ | Permission.WRITE
print(Permission.WRITE in editor, Permission.DELETE in editor)5000 kumuş
True FalseFlag aʼzolari bir vaqtda yoqilişi mumkin bölgan sozlamalar uçun | bilan birlaşadi.
Özingiz sinab köring
Köpaytuvçisi 0.4 bölgan SENIOR aʼzosini (qiymati "senior") qöşing, sold ga bir neçta "senior" çiptani qöşing va jami summa qanday özgarişini tekşiring.
Köp uçraydigan xatolar
1. Aʼzoni oddiy qiymat bilan taqqoslaş
from enum import Enum
class Status(Enum):
PAID = "paid"
status = Status.PAID
if status == "paid":
print("Çek yuborilsin")
else:
print("Çek yuborilmadi") # aynan şu işlaydiÇek yuborilmadiTuzatiş: aʼzolarni taqqoslang (status is Status.PAID) yoki avval satrlarni Status(text) bilan aʼzoga aylantiring.
2. match da nuqtani unutiş
from enum import Enum
class TrafficLight(Enum):
RED = "qizil"
GREEN = "yaşil"
def action(light):
match light:
case RED: # Yomon: istalgan qiymatni RED nomli özgaruvçiga uşlab oladi
return "Töxtang"
case TrafficLight.GREEN:
return "Yuring"SyntaxError: name capture 'RED' makes remaining patterns unreachableTuzatiş: case TrafficLight.RED:. Oddiy nom istalgan qiymatga mos keladigan uşlaş (capture) andozasidir.
3. Aʼzolarni töğridan-töğri JSON ga saqlaş
import json
from enum import Enum
class Status(Enum):
PAID = "paid"
json.dumps(Status.PAID)TypeError: Object of type Status is not JSON serializableTuzatiş: .value ni saqlang ({**order, "status": order["status"].value}) va yuklaşda aʼzoni Status(value) bilan qayta tiklang. Aʼzo nomini özgartirganda qiymatini saqlab qolsangiz, eski fayllar baribir yuklanadi.
Maşqlar
1. Qahva stakan ölçamlari
SMALL = 250, MEDIUM = 350 va LARGE = 450 (millilitr) aʼzolariga ega CupSize enumini yarating. U böylab aylanib, SMALL: 250 ml kabi qatorlarni çiqaring. Keyin qiymati 350 bölgan aʼzoni topib, nomini çiqaring.
Yeçim
from enum import Enum
class CupSize(Enum):
SMALL = 250
MEDIUM = 350
LARGE = 450
for size in CupSize:
print(f"{size.name}: {size.value} ml")
print(CupSize(350).name)SMALL: 250 ml
MEDIUM: 350 ml
LARGE: 450 ml
MEDIUM2. Xavfsiz tahlil
"uz", "ru" va "en" qiymatlariga ega Language enumini yarating. Aʼzoni, notöğri matn uçun esa Language.EN ni qaytaradigan parse_language(text) funksiyasini yozing. "UZ", "ru " va "fr" ni sinab köring.
Yeçim
from enum import Enum
class Language(Enum):
UZ = "uz"
RU = "ru"
EN = "en"
def parse_language(text):
try:
return Language(text.strip().lower())
except ValueError:
return Language.EN
for raw in ["UZ", "ru ", "fr"]:
print(repr(raw), "->", parse_language(raw).name)'UZ' -> UZ
'ru ' -> RU
'fr' -> EN3. Baho harflari
A, B, C, D, F aʼzolariga ega Grade enumini yarating, har birining qiymati uning minimal balli böladi (90, 80, 70, 60, 0). @classmethod from_score(score) va passed xossasini (faqat F uçun False) qöşing. 95, 72 va 41 uçun baho va öta olgan-olmaganini çiqaring.
Yeçim
from enum import Enum
class Grade(Enum):
A = 90
B = 80
C = 70
D = 60
F = 0
@classmethod
def from_score(cls, score):
for grade in cls: # aniqlangan tartib: eng yuqorisi birinçi
if score >= grade.value:
return grade
raise ValueError(f"Notöğri ball: {score}")
@property
def passed(self):
return self is not Grade.F
for score in [95, 72, 41]:
g = Grade.from_score(score)
print(score, g.name, "ötdi" if g.passed else "ötmadi")95 A ötdi
72 C ötdi
41 F ötmadiSikl aʼzolarni aniqlangan tartibda aylanib çiqadi, şuning uçun ularni eng yuqorisidan boşlab yoziş qidiruvni soddalaştiradi.
4. Tavsifdan loyihalaş: taksi narxlari
Toşkentdagi taksi ilovasida Ekonom (7,000 söm va har km uçun 2,500), Komfort (10,000 va 3,500) hamda Biznes (20,000 va 6,000) klassdagi maşinalar bor. Tungi narxlar (23:00 dan 06:00 gaça) 20% qimmatroq. Kortej qiymatli va __init__ li enum (qarang: "Çuqurroq") hamda yumaloqlangan narxni qaytaradigan fare(km, hour) metodini loyihalang. 12 km lik safar uçun soat 14:00 va 23:00 dagi narxlarni çiqaring.
Yeçim
from enum import Enum
class CarClass(Enum):
ECONOMY = (7_000, 2_500)
COMFORT = (10_000, 3_500)
BUSINESS = (20_000, 6_000)
def __init__(self, start_price, per_km):
self.start_price = start_price
self.per_km = per_km
def fare(self, km, hour):
price = self.start_price + self.per_km * km
if hour >= 23 or hour < 6:
price *= 1.2
return round(price)
print(f"{'Klass':<9} {'14:00':>8} {'23:00':>8}")
for car in CarClass:
print(f"{car.name.title():<9} {car.fare(12, 14):>8,} {car.fare(12, 23):>8,}")Klass 14:00 23:00
Economy 37,000 44,400
Comfort 52,000 62,400
Business 92,000 110,4005. JSON bilan vazifalar taxtasi
TaskState ni yarating (TODO, IN_PROGRESS, DONE, qiymatlari satr). Vazifalar title va state ga ega luğatlar. Vazifalar röyxatini JSON matnga aylantiring (qiymatlarni saqlab), qayta yuklang (aʼzolarni tiklab) va nomlarni holat böyiça enum tartibida, böş holatlarni ham qöşib, guruhlab çiqaring.
Yeçim
import json
from enum import Enum
class TaskState(Enum):
TODO = "todo"
IN_PROGRESS = "in_progress"
DONE = "done"
tasks = [
{"title": "Buxorodan mehmonxona band qiliş", "state": TaskState.TODO},
{"title": "Pul almaştiriş", "state": TaskState.TODO},
{"title": "Xivaga poyezd çiptalarini oliş", "state": TaskState.DONE},
]
text = json.dumps([{**t, "state": t["state"].value} for t in tasks])
loaded = [{**t, "state": TaskState(t["state"])} for t in json.loads(text)]
board = {state: [] for state in TaskState}
for task in loaded:
board[task["state"]].append(task["title"])
for state, titles in board.items():
print(f"{state.name} ({len(titles)}): {', '.join(titles) or '-'}")TODO (2): Buxorodan mehmonxona band qiliş, Pul almaştiriş
IN_PROGRESS (0): -
DONE (1): Xivaga poyezd çiptalarini oliş{state: [] for state in TaskState} har bir ustun mavjud bölişini kafolatlaydi.
Xulosa
- Sehrli satrlar imlo xatolarida sezdirmasdan buziladi. Enum aʼzolari esa darhol va aniq xato beradi:
Status.SHIPEDAttributeErrorçaqiradi. - Aʼzolarning
.nameva.valuesi bor va ular oddiy qiymatlarga teng emas. Bir xil qiymatli aʼzolar,@uniquetaqiqlamasa, alias ga aylanadi. - Qiymat böyiça
Status("paid"), nom böyiçaStatus["PAID"]bilan qidiring. Aylantirişni dastur çegaralarida bajaring. auto()qiymatlarni tanlaydi.IntEnumaʼzolari butun sonlar,StrEnumaʼzolari esa satrlar kabi işlaydi.- Enumlarda metodlar bölişi mumkin, ular
matchda nuqtali nomlar bilan işlaydi va JSON ga.valuesifatida yoziladi.