Comprehension ifodalari

Nimalarni örganasiz
- "Sikl içida röyxat yiğiş" kodini bir qatorli röyxat comprehension ifodasiga aylantiriş
ifbilan filtrlaş vaif … elsebilan qiymat tanlaş- Luğat va töplam comprehension ifodalari hamda ikkita
forqismli comprehension ifodalari sum(),any()vaall()bilan generator ifodalari va ular nega faqat bir marta işlaydi- Qaçon oddiy sikl yaxşiroq tanlov va röyxat, kortej, luğat, töplam qanday taqqoslanadi
Nega bu muhim
Kundalik kodning katta qismi bir xil tuzilişga ega: kolleksiyani oliş, har bir elementni özgartiriş yoki filtrlaş, natijalarni yiğiş. Comprehension ifodalari (comprehension) aynan şu tuzilişni sikldan kamroq kod bilan töğridan-töğri ifodalaydi va ular haqiqiy Python kodida hamma joyda uçraydi.
Sikldan comprehension ifodasiga
Mana taniş andoza:
numbers = [1, 2, 3, 4, 5]
squares = []
for n in numbers:
squares.append(n * n)
print(squares)Xuddi şu narsa röyxat comprehension ifodasi körinişida:
numbers = [1, 2, 3, 4, 5]
squares = [n * n for n in numbers]
print(squares)[1, 4, 9, 16, 25]Uni şunday öqing: "numbers dagi har bir n uçun n * n". Umumiy şakli [ifoda for element in kolleksiya]: avval nima yiğilişi, keyin elementlar qayerdan olinişi.
Ifoda istalgan narsa bölişi mumkin:
names = ["aziza", "bekzod", "dilnoza"]
prices = [12000, 4500, 30000]
print([name.title() for name in names])
print([len(name) for name in names])
print([f"{p:,} söm" for p in prices])['Aziza', 'Bekzod', 'Dilnoza']
[5, 6, 7]
['12,000 söm', '4,500 söm', '30,000 söm']Sikl özgaruvçisi içkarida qoladi
Comprehension ifodasining sikl özgaruvçisi taşqariga çiqmaydi va şu nomdagi özgaruvçini qayta yozmaydi. for siklniki esa yozadi:
x = "taşqi"
squares = [x * x for x in range(3)]
print(x)
for x in range(3):
pass
print(x)taşqi
2if bilan filtrlaş
Faqat baʼzi elementlarni qoldiriş uçun oxiriga if şart qöşing. Bu Röyxatlar darsidagi "filtr" siklining örnini bosadi: böş röyxat, for, if va .append().
scores = [72, 95, 58, 88, 64, 91]
high = [s for s in scores if s >= 85]
curved = [s + 5 for s in scores if s < 60] # özgartiriş va filtrlaş
print(high)
print(curved)[95, 88, 91]
[63]if … else bilan qiymat tanlaş
Har bir elementga şartga boğliq qiymat beriş uçun şartli ifodani (if, elif va else darsidan) boşiga qöying:
scores = [72, 95, 58, 88]
results = ["ötdi" if s >= 60 else "yiqildi" for s in scores]
print(results)['ötdi', 'ötdi', 'yiqildi', 'ötdi']if qayerga yoziladi?
[x for x in items if condition]: oxiridagiiffiltrlaydi, şuning uçun natija qisqaroq bölişi mumkin.[a if condition else b for x in items]: boşidagiif … elseqiymat tanlaydi, şuning uçun natija asl kolleksiya bilan bir xil uzunlikda böladi.
Oxiridagi if da else bölişi mumkin emas.
Luğat comprehension ifodalari
Jingalak qavslarni key: value bilan işlating. Ular mavjud luğatni .items() orqali özgartiriş yoki filtrlaş uçun juda qulay:
prices = {"çoy": 15000, "qahva": 45000, "şarbat": 12000}
with_vat = {item: round(price * 1.12) for item, price in prices.items()}
cheap = {item: price for item, price in prices.items() if price < 20000}
print(with_vat)
print(cheap){'çoy': 16800, 'qahva': 50400, 'şarbat': 13440}
{'çoy': 15000, 'şarbat': 12000}Qiymatlarni özgartirmasdan ikki röyxatni juftlaş uçun Luğatlar darsidagi dict(zip(keys, values)) comprehension ifodasidan soddaroq.
Töplam comprehension ifodalari
Ikki nuqtasiz jingalak qavslar töplam yasaydi, şuning uçun takrorlar olib taşlanadi:
emails = ["ali@mail.uz", "vali@gmail.com", "gani@mail.uz", "sami@yahoo.com"]
domains = {email.split("@")[1] for email in emails}
print(sorted(domains))['gmail.com', 'mail.uz', 'yahoo.com']Ikkita for qismi
Comprehension ifodasida bir neçta for qismi bölişi mumkin. Ular yozilgan içma-iç sikllar bilan bir xil tartibda bajariladi:
pairs = [(x, y) for x in range(1, 3) for y in "ab"]
print(pairs)[(1, 'a'), (1, 'b'), (2, 'a'), (2, 'b')]Bu içiga for y in "ab": joylaşgan for x in range(1, 3): bilan bir xil.
Keng tarqalgan qöllaniş: röyxatlar röyxatini tekislaş:
matrix = [[1, 2, 3], [4, 5, 6], [7, 8, 9]]
flat = [value for row in matrix for value in row]
print(flat)[1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9]Comprehension ifodasi içma-iç röyxatlarni ham yasay oladi, bu jadval yaratişning xavfsiz usuli: [[0] * 4 for _ in range(3)] (Içma-iç maʼlumotlar darsiga qarang).
Generator ifodalari
Kvadrat qavslar örniga oddiy qavslarni işlatsangiz, generator ifodasi hosil böladi. U elementlarni röyxat yasamasdan, bittadan beradi. Qiymatlar töğridan-töğri sum(), max(), any(), all() yoki "".join() kabi funksiyaga ketganda bu ideal:
prices = [12000, 4500, 30000, 8000]
total_with_vat = sum(p * 1.12 for p in prices)
has_expensive = any(p > 25000 for p in prices)
all_affordable = all(p < 50000 for p in prices)
print(round(total_with_vat))
print(has_expensive, all_affordable)
print(", ".join(str(p) for p in prices))61040
True True
12000, 4500, 30000, 8000any() bu Sikllarda köp işlatiladigan usullar darsidagi bayroq va break bilan qidirişning bir qatorli varianti.
Generator yagona argument bölsa, qöşimça qavslar kerak emas. Kortej comprehension ifodasi esa yöq: (x for x in items) generator, şuning uçun kortej uçun tuple(x for x in items) deb yozing.
Qaçon comprehension ifodasini işlatmaslik kerak
Comprehension ifodalari kolleksiya yasaş uçun. Quyidagi hollarda oddiy siklni afzal köring:
- Öqiş qiyinlaşsa.
data = [[1, -2], [3, 4], [-5, 6]]
# Yomon: haddan taşqari ayyorona
result = [x * 2 if x > 0 else 0 for row in data for x in row if x != 4]
# Yaxşi: tuşunarliroq
result = []
for row in data:
for x in row:
if x == 4:
continue
result.append(x * 2 if x > 0 else 0)
print(result)- Sizga faqat qöşimça taʼsir kerak bölsa.
[print(x) for x in items]Nonelardan iborat keraksiz röyxat yasaydi. - Sikl içida
break, bir neçta buyruq yoki xatolarni uşlaş kerak bölsa.
Agar comprehension ifodasi bir-ikki qatorga siğmasa, sikl işlating.
Kolleksiya tanlaş
Törtta örnatilgan kolleksiya yonma-yon:
| röyxat | kortej | luğat | töplam | |
|---|---|---|---|---|
| Yozilişi | [1, 2] | (1, 2) | {"a": 1} | {1, 2} |
| Tartibni saqlaydimi? | ha | ha | ha (qöşiliş tartibi) | yöq |
| Özgartiriş mumkinmi? | ha | yöq | ha | ha |
| Takrorlar? | mumkin | mumkin | kalitlar takrorlanmas | yöq |
| Element qanday topiladi | örin böyiça | örin böyiça | kalit böyiça | faqat in |
Törttasidan faqat özgarmas qiymatlardan iborat kortej luğat kaliti yoki töplam elementi böla oladi.
Özingiz sinab köring
Boşqa narx böyiça filtrlab köring yoki boşqaça luğat tuzing.
Köp uçraydigan xatolar
1. Filtrda else
evens = [n for n in range(10) if n % 2 == 0 else 0]SyntaxError: invalid syntaxPython sintaksis notöğri ekanini aytyapti. Har bir element uçun qiymat kerak bölsa, şartni boşiga ötkazing: [n if n % 2 == 0 else 0 for n in range(10)].
2. Içma-iç for qismlarining notöğri tartibi
matrix = [[1, 2], [3, 4]]
flat = [value for value in row for row in matrix]NameError: name 'row' is not defined. Did you mean: 'pow'?row uni aniqlaydigan qismdan oldin işlatilgan. Tuzatiş: for qismlarini içma-iç sikllar bilan bir xil tartibda, avval taşqisini yozing: [value for row in matrix for value in row].
3. Generator ifodasini ikki marta işlatiş
prices = [12000, 4500, 30000, 8000]
cheap = (p for p in prices if p < 10000)
print(sum(cheap))
print(sum(cheap))12500
0Generator elementlarini bir marta beradi. Birinçi sum() ularning hammasini sarflab böldi, şuning uçun ikkinçisi heç narsa körmaydi va sizni ogohlantiradigan xato ham yöq. Tuzatiş: qiymatlar bir neçta marta kerak bölsa, röyxat ([...]) işlating.
Maşqlar
1. Selsiydan Farengeytga
celsius = [0, 12.5, 25, 37, 100] ni bitta comprehension ifodasi bilan Farengeyt qiymatlari röyxatiga (c * 9 / 5 + 32) özgartiring.
Yeçim
celsius = [0, 12.5, 25, 37, 100]
fahrenheit = [c * 9 / 5 + 32 for c in celsius]
print(fahrenheit)[32.0, 54.5, 77.0, 98.6, 212.0]2. Faqat unli harflarning örni
word = "öquvçilar" uçun comprehension ifodasi içida enumerate() ni işlatib, barça unli harflarning örinlari röyxatini tuzing.
Yeçim
word = "öquvçilar"
positions = [i for i, letter in enumerate(word) if letter in "aeiouö"]
print(positions)[0, 2, 5, 7]3. Söz uzunliklari luğati
sentence = "comprehension ifodalari python kodini qisqa va tuşunarli qiladi" uçun har bir sözni uning uzunligiga boğlaydigan luğat tuzing, lekin faqat 4 harfdan uzun sözlar uçun.
Yeçim
sentence = "comprehension ifodalari python kodini qisqa va tuşunarli qiladi"
lengths = {word: len(word) for word in sentence.split() if len(word) > 4}
print(lengths){'comprehension': 13, 'ifodalari': 9, 'python': 6, 'kodini': 6, 'qisqa': 5, 'tuşunarli': 9, 'qiladi': 6}4. Siklni qayta yoziş
Bu kodni bitta comprehension ifodasi qilib qayta yozing:
result = []
for n in range(1, 21):
if n % 3 == 0:
result.append(n * n)
else:
result.append(-n)Keyin faqat 3 ga karrali sonlarning kvadratlarini qoldiradigan ikkinçi comprehension ifodasini yozing.
Yeçim
result = [n * n if n % 3 == 0 else -n for n in range(1, 21)]
squares_of_threes = [n * n for n in range(1, 21) if n % 3 == 0]
print(result)
print(squares_of_threes)Qiymat tanlaş: şart boşida. Filtrlaş: oxirida.
5. Matritsani transponirlaş
Matritsani transponirlaş qatorlarni ustunlarga aylantiradi. matrix = [[1, 2, 3], [4, 5, 6]] ni içma-iç röyxat comprehension ifodasi yordamida [[1, 4], [2, 5], [3, 6]] ga transponirlang. Keyin xuddi şuni zip() bilan bajaring.
Yeçim
matrix = [[1, 2, 3], [4, 5, 6]]
rows = len(matrix)
cols = len(matrix[0])
transposed = [[matrix[r][c] for r in range(rows)] for c in range(cols)]
print(transposed)
with_zip = [list(column) for column in zip(*matrix)]
print(with_zip)[[1, 4], [2, 5], [3, 6]]
[[1, 4], [2, 5], [3, 6]]zip(*matrix) qatorlarni alohida argumentlar sifatida uzatadi, şuning uçun u har bir örindagi elementlarni juftlaydi: bu ustunlar.
Xulosa
[expr for item in items]röyxat,{k: v for …}luğat,{expr for …}esa töplam yasaydi.- Oxiridagi
iffiltrlaydi. Boşidagiif … elsehar bir element uçun qiymat tanlaydi. - Bir neçta
forqismi içma-iç sikllar kabi, avval taşqisi bajariladi:[x for row in grid for x in row]. - Generator ifodalari
(expr for …)röyxat yasamasdansum,any,allvajoinga qiymat uzatadi, lekin faqat bir marta işlaydi. - Comprehension ifodasini öqiş qiyinlaşsa yoki sizga qöşimça taʼsir,
breakyoki bir neçta buyruq kerak bölsa, oddiy siklni işlating.