Skip to content

Test holatlarini tanlaş ​

Rasm: Test holatlarini tanlaş

Nimalarni örganasiz

  • Holatlarning uç turi: oddiy, çegaraviy va notöğri
  • Ekvivalentlik sinflari va tarmoqlar qaysi kirişlarni tanlaşni qanday aytib beradi
  • Köp holatlarni jadval qilib yoziş va ularni sikl bilan tekşiriş
  • Tasodifiylik, bugungi sana yoki input() işlatadigan kodni qanday testlaş
  • Regressiya testini qanday yoziş va testlar qaçon yetarli böladi

Nega bu muhim ​

assert yoziş oson. Haqiqiy mahorat - nimani tekşirişni biliş: agar önta testning hammasi bir xil oson holatni tekşirsa, funksiya ularning barçasidan ötib ham notöğri bölişi mumkin. Şuning uçun testçi "Bu qanday buzilişi mumkin?" deb söraydi. Köp xatolar 0 yoki "roppa-rosa 18" kabi çegaralarda, böş röyxatlarda va heç kim kutmagan kirişlarda yaşirinadi.

Test holatlarining uç turi ​

Buxorodagi muzey 7 yoşgaça bepul, 18 yoşgaça 20,000 söm, kattalar uçun esa 40,000 söm oladi; manfiy yoş xato hisoblanadi. Deyarli har bir funksiya uçun holatlarni uç guruhdan tanlaş kerak:

TuriSavolticket_price uçun misollar
OddiyOdatiy holat işlaydimi?30, 12, 3
Çegaraviy (çekka)Çegaralarda işlaydimi?0, 6, 7, 17, 18
NotöğriYomon kirişni töğri rad etadimi?-1

Diagramma: Test holatlarining uç turi

Notöğri holatlar funksiya siz vaʼda qilgan tarzda xato berişini isbotlaydi.

Ekvivalentlik sinflari va tarmoqlar ​

Har bir yoşni testlay olmaysiz va bunga ehtiyoj ham yöq: 25, 40 va 63 bir xil koddan ötadi. Kirişlarni ekvivalentlik sinflariga, yaʼni funksiya bir xil munosabatda böladigan qiymatlar guruhlariga ajrating va har biridan bitta odatiy qiymatni, hamda guruhlar orasidagi çegaralardagi qiymatlarni tanlang:

text
   notöğri    | bepul   |  öquvçi    |       katta
  ... -2 -1   | 0 ... 6 | 7 ... 17   | 18 ... 120 ...
                ^     ^   ^     ^      ^
             çegaralar: 0, 6, 7, 17, 18 (va taşqaridagi -1)

Ikkinçi usul - kodni öqiş: har bir if, elif va else tarmoq hisoblanadi va har biriga kamida bitta test kerak. Sinflar (tavsifdan) kod unutgan holatlarni topadi; tarmoqlar (koddan) tavsifda heç qaçon tilga olinmagan yöllarni topadi.

Holatlar jadvali ​

Har bir holat uçun alohida assert yoziş örniga holatlarni (kiriş, kutilgan) kortejlari röyxatiga joylang va ularni sikl bilan aylanib çiqing:

python
def ticket_price(age):
    if age < 0:
        raise ValueError("yoş manfiy bölişi mumkin emas")
    if age < 7:
        return 0          # kiçik bolalar bepul
    if age < 18:
        return 20000      # öquvçilar
    return 40000          # kattalar

def test_ticket_price():
    cases = [
        (30, 40000),   # oddiy: katta
        (12, 20000),   # oddiy: öquvçi
        (0, 0),        # çegara: eng kiçik yoş
        (6, 0),        # çegara: oxirgi bepul yoş
        (7, 20000),    # çegara: birinçi öquvçi yoşi
        (18, 40000),   # çegara: birinçi katta yoş
    ]
    for age, expected in cases:
        result = ticket_price(age)
        assert result == expected, f"yoş {age}: {expected} kutilgandi, {result} çiqdi"

test_ticket_price()
print("Barça testlar ötdi")
text
Barça testlar ötdi

Yangi holat qöşiş bitta qator, izohlar har bir qator nega borligini aytadi, xabar esa yiqilgan holatni nomlaydi. Notöğri -1 yoşi uçun esa assert bilan testlaş darsidagidek alohida try / except / else testi yoziladi, çunki bu holatda funksiya istisno çaqirişni vaʼda qiladi.

Haqiqiy xatolarni topadigan çegaraviy holatlar ​

Toşkentdagi dökon 100,000 sömdan boşlab buyurtmalarga 5%, 500,000 sömdan boşlab esa 10% çegirma beradi. Bu versiya 200000 bilan tezkor tekşiruvdan ötadi:

python
def discount_percent(total):
    if total >= 100000:
        return 5
    elif total >= 500000:
        return 10
    return 0

cases = [(50000, 0), (200000, 5), (800000, 10),   # har sinfdan bitta qiymat
         (99999, 0), (100000, 5), (500000, 10)]   # çegaralar

for total, expected in cases:
    result = discount_percent(total)
    if result != expected:
        print(f"{total}: {expected}% kutilgandi, {result}% çiqdi")
text
800000: 10% kutilgandi, 5% çiqdi
500000: 10% kutilgandi, 5% çiqdi

Şartlar notöğri tartibda: 500,000 va undan katta har bir summa >= 100000 dan ham ötadi, şuning uçun 10% tarmoği heç qaçon işlamaydi. Har bir sinfdan bitta qiymat ölik kodni topdi.

Çegaraviy holatlar röyxati ​

Nimani testlaşni aniq bilmasangiz, şu röyxatni körib çiqing:

Kiriş turiSinab köriladigan çegaraviy holatlar
Sonlar0, -1, juda katta, har bir çegaradan bitta past / aynan / bitta yuqori
Satrlar"", faqat böşliqlar, katta va kiçik harflar, boşidagi/oxiridagi böşliqlar
Röyxatlar / luğatlarböş, bitta element, takrorlar, teskari saralangan
Fayllar / JSONmavjud bölmagan fayl, böş fayl, yetişmayotgan kalit

Bittaga adaşiş (off-by-one) xatolari (< va <=, range(n) va range(n + 1)) eng köp uçraydigan xatolardan, şuning uçun 18 çegarasi 17, 18 va 19 ni testlaş degani.

Tasodifiylik, sanalar va input() ​

Test har safar bir xil javob berişi kerak, lekin random, date.today() yoki input() ni çaqiradigan kod unday emas. Özgarib turadigan narsani parametr sifatida uzating, haqiqiy manbani esa standart qiymat qilib qöying:

python
import random
from datetime import date

def is_weekend(today=None):
    if today is None:
        today = date.today()
    return today.weekday() >= 5

def pick_winner(names, rng=random):
    return rng.choice(names)

def test_is_weekend():
    assert is_weekend(date(2026, 9, 19))        # şanba
    assert not is_weekend(date(2026, 9, 16))    # çorşanba

def test_pick_winner():
    names = ["Aziza", "Bekzod", "Dilnoza", "Farrux"]
    first = pick_winner(names, random.Random(42))
    second = pick_winner(names, random.Random(42))
    assert first == second, "bir xil seed bir xil ğolibni berişi kerak"

test_is_weekend()
test_pick_winner()
print("Barça testlar ötdi")
text
Barça testlar ötdi

Dastur bugungi kunni oladi; test esa kunni özi tanlaydi. Xuddi şunday, test random.Random(42) ni uzatmasa, pick_winner random modulidan foydalanadi. random.Random(42) - qatʼiy seed (boşlanğiç qiymat) bilan yaratilgan alohida tasodifiy sonlar generatori. Ikkalasida ham choice() bor, seed berilgan generator esa har safar bir xil ismni tanlaydi. input() uçun çaqiruvni taşqi kodda qoldiring va kiritilgan matnni qabul qiladigan funksiyani testlang.

Xatoni tuzatişdan oldin test yozing ​

Dilnoza average([]) hisobot sahifasini ZeroDivisionError bilan qulatayotganini aytganda, avval testga assert average([]) == 0.0 ni yozing va uning yiqilişini köring: bu test xatoni haqiqatan uşlaşini isbotlaydi. Keyin test ötgunça funksiyani tuzating. Bu regressiya testi doimiy qoladi, şuning uçun xato sezdirmasdan qaytib kela olmaydi. Avval tuzatib, keyin test yozsangiz, testning yiqilişini heç qaçon körmaysiz.

Har bir sinf, çegara, tarmoq, vaʼda qilingan xato va tuzatilgan xatoning öz testi bölsa, testlar yetarli. Yaxşi tanlangan önta test tasodifiy yuzta testdan yaxşiroq.

Özingiz sinab köring ​

Çegaraviy holatlar oşkor qilgan xatoni toping va tuzating.

Köp uçraydigan xatolar ​

1. Kutilgan qiymatni aynan şu mantiq bilan hisoblaş ​

py
def tax(price):
    return price * 12 // 10      # xato: // 100 bölişi kerak

price = 15000
assert tax(price) == price * 12 // 10   # Yomon: kodni xatosi bilan birga nusxalaydi
assert tax(price) == 1800               # Yaxşi: özingiz hisoblab çiqqan javob
text
AssertionError

Birinçi assert ötdi, çunki u xatoni takrorlaydi; uni faqat ikkinçisi uşlaydi. Tuzatiş: kutilgan qiymatlarni özingiz hisoblab çiqqan oddiy sonlar sifatida yozing.

2. Qaysi holat yiqilganini yaşiradigan sikl ​

py
def double(n):
    return n + n if n > 0 else 0

cases = [(2, 4), (5, 10), (-3, -6)]
for n, expected in cases:
    assert double(n) == expected
text
AssertionError

Qaysi holat yiqildi? Tuzatiş: xabar qöşing: assert double(n) == expected, f"n={n}: {expected} kutilgandi, {double(n)} çiqdi".

Maşqlar ​

1. Holatlarni tanlang ​

can_rent_car(age) 21 dan 75 gaça (ikkalasi ham kiradi) yoşlar uçun True qaytaradi. Oddiy qiymatlar va barça çegaralarni qamrab oladigan kamida 7 ta (age, expected) holatdan iborat jadval yozing.

Yeçim
python
def can_rent_car(age):
    return 21 <= age <= 75

cases = [(40, True), (10, False), (90, False),              # oddiy
         (20, False), (21, True), (75, True), (76, False)]  # çegaralar
for age, expected in cases:
    result = can_rent_car(age)
    assert result == expected, f"yoş {age}: {expected} kutilgandi, {result} çiqdi"
print("Barça testlar ötdi")
text
Barça testlar ötdi

2. Bittaga adaşiş xatosini toping ​

count_up_to(n) [1, 2, ..., n] ni qaytarişi kerak. Uni n=1 va n=0 bilan ham testlang, keyin xatoni toping va tuzating:

py
def count_up_to(n):
    return list(range(1, n))
Yeçim
python
def count_up_to(n):
    return list(range(1, n + 1))

cases = [(3, [1, 2, 3]), (1, [1]), (0, [])]
for n, expected in cases:
    result = count_up_to(n)
    assert result == expected, f"n={n}: {expected} kutilgandi, {result} çiqdi"
print("Barça testlar ötdi")
text
Barça testlar ötdi

3. Yetkazib beriş uçun ekvivalentlik sinflari ​

Yetkazib beriş 1 kg gaça bepul, 5 kg gaça 20,000 söm, undan oğirroği uçun 50,000 söm. 0 yoki undan kam oğirlik ValueError çaqiradi. shipping_cost(kg) ni yozing va har bir sinfdan bitta qiymatni, çegaralarni va notöğri kirişlarni testlang.

Yeçim
python
def shipping_cost(kg):
    if kg <= 0:
        raise ValueError("oğirlik musbat bölişi kerak")
    if kg <= 1:
        return 0
    if kg <= 5:
        return 20000
    return 50000

cases = [(0.5, 0), (3, 20000), (12, 50000),     # har sinfdan bitta
         (1, 0), (1.01, 20000), (5, 20000), (5.01, 50000)]   # çegaralar
for kg, expected in cases:
    result = shipping_cost(kg)
    assert result == expected, f"{kg} kg: {expected} kutilgandi, {result} çiqdi"

for bad in [0, -2]:
    try:
        shipping_cost(bad)
    except ValueError:
        pass
    else:
        assert False, f"{bad} ValueError çaqirişi kerak"

print("Barça testlar ötdi")
text
Barça testlar ötdi

4. Avval regressiya testi ​

title_case("aziza karimova") (ikkita böşliq) natijada ikkala böşliqni ham saqlab qoladi. Regressiya testini yozing, u quyidagi versiyada yiqilişiga işonç hosil qiling, keyin funksiyani tuzating.

py
def title_case(name):
    return " ".join(part.capitalize() for part in name.split(" "))
Yeçim
python
def title_case(name):
    return " ".join(part.capitalize() for part in name.split())

def test_title_case_extra_spaces():
    # Regressiya: ilgari ikki böşliq natijada saqlanib qolardi
    result = title_case("aziza  karimova")
    assert result == "Aziza Karimova", f"{result!r} çiqdi"

test_title_case_extra_spaces()
print("Barça testlar ötdi")
text
Barça testlar ötdi

split(" ") ikki böşliq orasida böş satr qoldiradi. split() esa uni taşlab yuboradi.

5. Röyxat funksiyasini puxta testlaş ​

second_largest(numbers) ni yozing: ikkinçi eng katta takrorlanmas qiymat, u bölmasa ValueError. Saralanmagan röyxatni, takrorlangan eng katta qiymatni, roppa-rosa ikkita elementni va notöğri röyxatlarni (böş, bitta element, hammasi teng) testlang.

Yeçim
python
def second_largest(numbers):
    distinct = sorted(set(numbers))
    if len(distinct) < 2:
        raise ValueError("kamida ikkita har xil son kerak")
    return distinct[-2]

cases = [([30, 10, 20], 20), ([50, 50, 40], 40), ([7, 3], 3)]
for numbers, expected in cases:
    result = second_largest(numbers)
    assert result == expected, f"{numbers}: {expected} kutilgandi, {result} çiqdi"

for bad in [[], [4], [8, 8, 8]]:
    try:
        second_largest(bad)
    except ValueError:
        pass
    else:
        assert False, f"{bad} ValueError çaqirişi kerak"

print("Barça testlar ötdi")
text
Barça testlar ötdi

Takrorlar holati - tuzoq: [50, 50, 40] uçun sorted(numbers)[-2] 50 ni beradi.

Xulosa ​

  • Holatlarning uç turini testlang: oddiy, çegaraviy va notöğri.
  • Har bir ekvivalentlik sinfidan bitta qiymat tanlang, har bir çegara atrofini testlang va har bir tarmoqni işga tuşiring.
  • Holatlarni (kiriş, kutilgan) kortejlari jadvaliga joylab, sikl bilan tekşiring va xabarda yiqilgan holatni nomlang.
  • Testlar har safar bir xil javob berişi uçun tasodifiylik, sanalar va kiritilgan matnni parametr sifatida taşqaridan bering.
  • Xatoni tuzatişdan oldin yiqiladigan regressiya testini yozing, keyin uni ötadigan qiling.

Qöşimça manbalar ​